آنچه در این مقاله میخوانید [پنهانسازی]
اگر در زمان کار با سامانه جامع تجارت با بخشهایی مثل استعلام تاجر داخلی، دریافت نقش تاجر، ثبت واحد تجاری یا افزودن مجوزهای فعالیتی روبهرو شدهاید و دقیقاً نمیدانید از کجا باید شروع کنید، این راهنما می تواند به شما کمک کند. بسیاری از کاربران در همان ابتدای مسیر، بین نقش پایه حقیقی یا حقوقی، نوع فعالیت، حوزه فعالیت، مجوزها و تفاوت نقش تاجر با بازرگان دچار ابهام میشوند و همین موضوع باعث بروز خطا یا توقف در فرآیند ثبت اطلاعات میشود.
در این مقاله، همه مراحل دریافت نقش تاجر داخلی در سامانه جامع تجارت را بهصورت مرحلهبهمرحله، دقیق و کاربردی بررسی کردهایم؛ از ورود به بخش بارگذاری صلاحیتها و ثبت فعالیت تجاری جدید گرفته تا استعلام مجوزها، ویرایش نقش، حذف نقش و پاسخ به سوالات متداول. اگر میخواهید بدون سردرگمی، نقش تاجر خود را بهدرستی ثبت کنید و به امکانات تجارت داخلی سامانه دسترسی داشته باشید، مطالعه این راهنما میتواند مسیر را برایتان بسیار سادهتر کند.
سامانه جامع تجارت (NTSW) چیست؟
سامانه جامع تجارت با سامانههای متعددی ارتباط سیستمی دارد؛ از جمله:
- سامانه جامع انبارها
- سامانه شناسه کالا
- سامانه جامع امور گمرکی
- سامانه بیمه مرکزی
- سامانه بارفرابران
- سامانه فیدا
- سامانه ثبت شرکتها
- سامانه مرکز مبادله ارز و طلای ایران
- سامانه رتبهبندی و اعتبارسنجی
- و بسیاری از سامانههای دیگر
این سامانهها در بستری یکپارچه تحت عنوان سامانه جامع تجارت تجمیع شدهاند. دسترسی به بخشهای مختلف این سامانه، بر اساس تعریف نقش انجام میشود.
بنابراین اگر کاربر بخواهد در بخش تجارت داخلی سامانه فعالیت کند، باید ابتدا نقش تاجر داخلی را دریافت نماید. پس از اخذ این نقش، امکان انجام عملیات مرتبط در سامانه برای او فراهم خواهد شد.
نحوه دریافت نقش تاجر داخلی در سامانه جامع تجارت
فرآیند دریافت نقش تاجر داخلی بهطور کلی در چهار گام انجام میشود. در ادامه، هر مرحله را بهصورت دقیق بررسی میکنیم.
گام اول: ورود به پروفایل و انتخاب گزینه استعلام تاجر داخلی
ابتدا وارد پروفایل خود در سامانه جامع تجارت شوید. سپس در صفحه تعیین نقش، یکی از نقشهای پایه حقیقی یا حقوقی را انتخاب کنید.
پس از آن، از منوی سمت راست، گزینه بارگذاری صلاحیتها را انتخاب نمایید. در صفحه بارگذاری صلاحیتها، 6 زبانه مختلف قابل مشاهده است که توضیحات هر یک در بخشهای دیگر راهنما ارائه شده است.

برای دریافت نقش تاجر، باید وارد زبانه استعلام تاجر داخلی شوید. در این صفحه میتوانید:
- لیست واحدهای تجاری ثبتشده خود را مشاهده کنید
- اطلاعات آنها را ویرایش نمایید
- یا با انتخاب گزینه فعالیت تجاری جدید، یک واحد تجاری جدید ثبت کنید
نکته مهم: هر شخصیت حقیقی یا حقوقی حداکثر میتواند 5 نقش تجاری دریافت کند.
گام دوم: ثبت فعالیت تجاری جدید و تکمیل اطلاعات واحد تجاری

پس از کلیک روی گزینه فعالیت تجاری جدید، صفحه معرفی نقش تاجر داخلی برای شما باز میشود. در این مرحله باید اطلاعات واحد تجاری خود را بهطور کامل وارد نمایید.
در ادامه، توضیح هر یک از فیلدهای این بخش ارائه شده است:
1) نام واحد فعالیت تجاری
این فیلد، عنوان کسبوکار شما را مشخص میکند. تمامی مبادلات تجاری ثبتشده در سامانه جامع تجارت بر اساس این نام انجام خواهد شد.

بعد از ثبت اطلاعات، نام واحد فعالیت تجاری به لیست نقشهای نام کاربری شما اضافه میشود.
2) حوزه فعالیت
در این بخش باید حوزه فعالیت تجاری خود را از بین گزینههای موجود انتخاب کنید. برای مثال:
- دخانیات
- تلفن همراه
- منسوجات
- پتروشیمی
- وسایل نقلیه موتوری
- لوازم یدکی خودرو
- اسباببازی
- صنایع دستی
- و سایر حوزهها
اهمیت انتخاب دقیق حوزه فعالیت
انتخاب این گزینه باید کاملاً دقیق انجام شود؛ زیرا سامانه افق متناسب با اطلاعاتی که در این مرحله ثبت میکنید، گامها و گزینههای خاصی را در مراحل بعدی برای شما نمایش میدهد.
نکته: اگر کالای موردنظر شما در بین گزینههای موجود نبود، میتوانید گزینه کالای خاص ثبتارش را انتخاب کنید تا فاکتور الکترونیکی فروش برای شما فعال شود.
3) نوع فعالیت
در این قسمت باید نوع فعالیت خود را مشخص کنید. انتخاب صحیح این بخش بسیار مهم است و باید بر اساس مجوز و ماهیت کسبوکار انجام شود.
نمونههایی از انواع فعالیت عبارتاند از:
- واردکننده: در صورتی که دارای کارت بازرگانی هستید
- تولیدکننده: در صورتی که مجوز تولیدی دارید
- خردهفروش: زمانی که در آخرین لایه فروش قرار دارید و کالا را به مصرفکننده نهایی میفروشید
سایر انواع فعالیت شامل موارد زیر است:
- عمدهفروش
- شرکت پخش کالا
- شرکت تعاونی توزیعی
- صاحب برند
- فروشگاه اینترنتی
- پروژههای عمرانی
- خدمات
- شرکت تعاونی روستایی
- صرافی
- و سایر مواردی که متناسب با مجوز فعالیت، قابلیت اضافه شدن دارند
4) شماره تماس
تمامی اطلاعرسانیهای مربوط به نقش ثبتشده، از طریق تماس یا پیامک با این شماره انجام میشود. بنابراین توصیه میشود شماره موبایل شخصی فرد مسئول ثبت اطلاعات در این بخش وارد شود.
5) کد پستی محل فعالیت
این فیلد، محل اصلی فعالیت کسبوکار شما را نشان میدهد.
اگر در چند محل مختلف فعالیت تجاری دارید، میتوانید به ازای هر محل، چند نقش تجاری ثبت کنید. با این حال باید توجه داشته باشید که محل فعالیت الزاماً به معنای محل ذخیرهسازی کالا نیست.
مثال
فرض کنید یک شرکت:
- محل اصلی فعالیتش در تهران است
- یک دفتر در اصفهان دارد
- و کالاهای خود را در 5 انبار مختلف نگهداری میکند
در این حالت:
- شرکت میتواند تهران را بهعنوان محل فعالیت اصلی معرفی کند و برای آن نقش تجاری بگیرد
- همچنین میتواند برای دفتر اصفهان نیز یک نقش جداگانه ثبت نماید
- اما لازم نیست محلهای نگهداری کالا را بهعنوان محل فعالیت معرفی کند
گام سوم: افزودن مجوزهای فعالیتی و استعلام مجوز
در این مرحله، باید روی گزینه افزودن مجوزهای فعالیتی کلیک کنید تا امکان استعلام مجوز برای شما فراهم شود.
در پنجره بازشده، لازم است:
- نوع مجوز خود را انتخاب کنید
- در صورت نیاز، فیلدهای اطلاعاتی مربوط به آن نوع مجوز را تکمیل نمایید
- روی گزینه استعلام و ثبت کلیک کنید
اگر اطلاعات واردشده صحیح باشد و استعلام با موفقیت انجام شود، مجوز موردنظر به نقش تجاری شما اضافه خواهد شد و متناسب با آن، دسترسیهای لازم در منوهای سامانه جامع تجارت برای شما فعال میشود.
انواع مجوزهای فعالیتی در تعریف نقش تاجر داخلی
مجوز تولیدی صنفی
این مجوز در واقع پروانه کسب از نوع تولیدی است که توسط مرکز اصناف و اتحادیههای صنفی صادر میشود.
برای استعلام این مجوز، باید شماره صنفی را وارد کنید.
مجوز تولیدی بهینیاب
این مجوز معادل پروانه بهرهبرداری است و توسط بهینیاب برای واحدهای تولیدی صنعتی صادر میشود.
مشاهده و استعلام این نوع مجوز در سامانه جامع تجارت، از طریق نقش پایه حقوقی امکانپذیر است.
برای تکمیل این بخش، باید شماره کسبوکار را وارد نمایید.
سایر مجوزهای تولیدی
برای انتخاب سایر مجوزهای تولیدی در لیست، کافی است شماره مجوز مربوطه را وارد کنید.
نکات مهم درباره نقش صاحب برند در سامانه جامع تجارت
اگر نوع فعالیت شما «صاحب برند» است
در صورتی که در فیلد نوع فعالیت، گزینه صاحب برند را انتخاب کردهاید، در مرحله افزودن مجوزهای فعالیتی باید:
- تیک مجوز صاحب برند را فعال کنید
- شماره ثبت علامت را وارد نمایید
در این صورت، سامانه نقش تاجر داخلی صاحب برند را به شما اختصاص میدهد.
اگر صاحب برند هستید اما تولیدکننده نیستید
ممکن است یک صاحب برند، خودش تولیدکننده نباشد و تولید کالا را از طریق حقالعملکاری یا برونسپاری به شرکت دیگری واگذار کند.
برای مثال، ممکن است یک شرکت صاحب برند:
- مواد اولیه یا شمش را از بورس خریداری کند
- سپس تولید میلگرد آجدار یا کالای مشابه را به یک تولیدکننده دیگر بسپارد
در چنین شرایطی، اگر شما صاحب برند هستید و شرکت تولیدکننده بهعنوان حقالعملکار برای شما فعالیت میکند، باید در پنجره افزودن مجوزهای فعالیتی در بخش مجوز تولیدی بهینیاب:
- گزینه برونسپاری تولید (حقالعملکاری) را فعال کنید
- شناسه کسبوکار شرکت حقالعملکار را وارد نمایید
- مجوز تولیدی حقالعملکار را استعلام کنید
مزیت نقش تاجر داخلی صاحب برند
در نقش تاجر داخلی صاحب برند، عملیات شناسه کالا برای شما فعال میشود. در این وضعیت، شما بهعنوان صاحب برند میتوانید کالایی را که توسط تولیدکننده دیگری برای شما تولید شده، به نام خودتان ثبت کنید.
همزمان باید شناسه کالای خود را در اختیار شرکت تولیدکنندهای که بهعنوان حقالعملکار معرفی کردهاید قرار دهید تا آن شرکت بتواند با شناسه کالای شما:
- اظهار تولید انجام دهد
- انتقال مالکیت را ثبت کند
اما آن شرکت نمیتواند کالا را به فروش برساند. در نهایت، کالا در سیستم به انبار شما بازمیگردد و شما باید آن را به فروش برسانید.
تفاوت نقش بازرگان حقوقی با تاجر حقوقی واردکننده
یکی از نکات مهمی که بسیاری از کاربران باید به آن توجه داشته باشند، تفاوت میان نقش بازرگان حقوقی و نقش تاجر حقوقی – واردکننده است.
نقش بازرگان
با این نقش، عملیات مربوط به حوزههای زیر انجام میشود:
- ثبت سفارش
- تخصیص ارز
- خرید و فروش ارز
- و سایر عملیات مرتبط
نقش تاجر
اما نقش تاجر مربوط به عملیات تجارت داخلی است، از جمله:
- خرید و فروش
- ثبت اظهار تولید
- تأیید اسناد ورودی و خروجی
- اظهار ورود و خروج کالا
- و سایر فرآیندهای داخلی سامانه
بنابراین این دو نقش، کارکردهای متفاوتی دارند و نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
تخصیص کد نقش به فعال تجاری
پس از وارد کردن شماره مجوز یا سایر اطلاعات موردنیاز مانند:
- شماره صنفی
- شماره کسبوکار
- یا سایر شناسههای مرتبط با نوع مجوز
سامانه استعلام را انجام میدهد و متناسب با نوع فعالیت، یک نقش مشخص به شما اختصاص میدهد.
در نهایت، برای هر فعال تجاری یک کد نقش منحصربهفرد ایجاد میشود؛ برای مثال: کد نقش 611645. این کد، هویت نقش تجاری شما را در سامانه مشخص میکند.
گزینه عدم مشاهده نقش توسط فروشنده چیست و چرا مهم است؟
از آنجا که هر کاربر میتواند چند نقش تاجر داخلی داشته باشد، برای مثال:
- یک نقش تاجر برای واردات
- و یک نقش تاجر برای تولید
توصیه میشود هنگام تعریف نقش تاجر با نوع فعالیت واردات، گزینه عدم مشاهده نقش توسط فروشنده را فعال کنید.
دلیل این کار چیست؟
زیرا هنگام صدور فاکتور، فروشنده باید انتقال مالکیت را برای نقش صحیح خریدار انجام دهد و به اشتباه برای نقش واردکننده فاکتور صادر نکند.
این موضوع از بروز خطا در فرآیند ثبت اسناد و فاکتورهای فروش جلوگیری میکند.
گام چهارم: ثبت نهایی اطلاعات
در پایان، روی گزینه ثبت اطلاعات کلیک کنید.
اگر تمامی اطلاعات واردشده صحیح باشد، نام واحد فعالیت تجاری به لیست نقشهای نام کاربری شما اضافه خواهد شد و نقش تاجر داخلی برای شما ایجاد میشود.
مشاهده، ویرایش یا حذف نقش تاجر داخلی

برای مشاهده، ویرایش یا حذف نقش، باید با نقش پایه حقیقی یا حقوقی وارد سامانه شوید و از منوی سمت راست به مسیر زیر بروید:
عملیات پایه → بارگذاری صلاحیتها → زبانه استعلام تاجر داخلی
در این بخش، برای هر نقش ثبتشده میتوانید از قسمت جزئیات گزینه مشاهده/ویرایش را انتخاب کنید.
موارد قابل ویرایش
در این بخش میتوانید اطلاعات زیر را ویرایش نمایید:
- مجوزها
- حوزه فعالیت
- شماره تماس
- نوع فعالیت
حذف کامل نقش
برای حذف نقش نیز میتوانید روی هر سطح کلیک کرده و گزینه حذف را انتخاب نمایید.
سوالات متداول درباره استعلام تاجر داخلی
کاربر برای استفاده از سامانه تجارت داخلی چگونه باید فعالیت خود را آغاز کند؟
پس از ثبتنام در سامانه جامع تجارت، برای شخص نقش پایه حقیقی ایجاد میشود. اگر نوع فعالیت کاربر حقوقی باشد، ابتدا باید معرفی شرکت انجام شده و نقش پایه حقوقی دریافت شود.
سپس کاربر باید با نقش پایه حقیقی یا حقوقی از مسیر زیر اقدام کند:
عملیات پایه → بارگذاری صلاحیتها → استعلام تاجر داخلی → فعالیت تجاری جدید
در ادامه با تکمیل اطلاعات خواستهشده و ثبت آنها، نقش تاجر حقیقی یا حقوقی برای وی ایجاد خواهد شد.
افزودن مجوزهای فعالیتی در تعریف نقش تاجر چه کاربردی دارد؟
کاربر با توجه به نوع فعالیتی که انتخاب میکند، باید مجوز فعالیت خود را در سامانه ثبت کند تا دسترسیهای لازم برای او ایجاد شود.
برای مثال، اگر کاربر نوع فعالیت خود را تولیدکننده انتخاب کرده باشد، لازم است مجوز تولیدی خود را در این بخش استعلام و ثبت کند تا در صورت تأیید، به دسترسیهای مخصوص تولیدکننده در سامانه تجارت داخلی دسترسی پیدا کند.
نحوه حذف نقش اضافی تاجر چگونه است؟
اگر کاربر با یک نقش تاجر هیچ فعالیتی انجام نداده باشد، میتواند آن نقش را حذف کند.
برای این کار باید:
- از منوی نقش جاری وارد پایه حقیقی یا حقوقی شود
- از منوی بارگذاری صلاحیتها وارد سربرگ استعلام تاجر داخلی شود
- نقش مربوطه را حذف کند
اما اگر کاربر قبلاً با آن نقش فعالیت تجاری انجام داده باشد، باید ابتدا وضعیت اسناد و موجودی آن نقش تعیین تکلیف شود. سپس برای حذف نقش میتواند:
- با پشتیبانی تماس بگیرد
- یا از طریق سیستم ثبت و پیگیری درخواست (تیکت) مشکل خود را ثبت نماید
چرا برخی کاربران بدون ثبتنام قبلی در سامانه، از قبل نقش تاجر دارند؟
در برخی موارد، نقش تاجر توسط خود سامانه و با هماهنگی اصناف مرتبط برای فعالان یک حوزه ایجاد شده است.
برای مثال، ممکن است سوپرمارکتها یا داروخانهها در سراسر کشور، بدون اینکه قبلاً ثبتنامی انجام داده باشند، دارای نقش تاجر مرتبط شده باشند.
در چنین شرایطی، پس از انجام ثبتنام اولیه، معمولاً نیازی به تعریف مجدد نقش تاجر نخواهد بود.
آیا برای تغییر نقش بین تاجر و بازرگان، نیاز به خروج و ورود مجدد به سامانه است؟
کاربر میتواند از طریق فیلد نقش جاری در صفحه اصلی کارتابل، نقش موردنظر خود را تغییر دهد و نیازی به ورود مجدد به سامانه نیست.
جمعبندی
برای فعالیت در بخش تجارت داخلی سامانه جامع تجارت، دریافت نقش تاجر داخلی ضروری است. این فرآیند از طریق بخش بارگذاری صلاحیتها و زبانه استعلام تاجر داخلی انجام میشود و شامل ثبت اطلاعات واحد تجاری، تعیین نوع و حوزه فعالیت، استعلام مجوزها و ثبت نهایی اطلاعات است.
در این مسیر، دقت در موارد زیر اهمیت بالایی دارد:
- انتخاب درست نقش پایه حقیقی یا حقوقی
- ثبت صحیح نام واحد فعالیت تجاری
- انتخاب دقیق حوزه فعالیت
- تعیین درست نوع فعالیت
- وارد کردن صحیح شماره تماس و کد پستی محل فعالیت
- استعلام و ثبت مجوزهای فعالیتی متناسب
- توجه به تفاوت نقش تاجر و نقش بازرگان
- استفاده صحیح از گزینه عدم مشاهده نقش توسط فروشنده در موارد لازم
اگر این مراحل بهدرستی انجام شوند، نقش تاجر شما فعال شده و امکان استفاده از خدمات مربوط به تجارت داخلی در سامانه جامع تجارت برایتان فراهم میشود.
