هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
آنچه در این مقاله می‌خوانید [پنهان‌سازی]
در دنیای تجارت بین‌الملل و واردات کالا، انتخاب درست روش ارزی یکی از مهم‌ترین چالش‌های تجار است. براساس قوانین سامانه جامع تجارت، واردکنندگان باید با انواع رویه‌های ارزی آشنا باشند تا فرآیند تخصیص و تأمین ارز آنها با موفقیت طی شود. در این مقاله به بررسی جامع انواع عملیات ارزی می‌پردازیم.
در فرآیند واردات، همزمان با ثبت سفارش کالا، واردکننده موظف است ارز مورد نیاز خود را برای خرید کالا از فروشنده خارجی تأمین کند. این تأمین ارز باید از طریق یکی از روش‌های مورد تأیید بانک مرکزی و در چارچوب مقررات ارزی نظام بانکی کشور انجام بپذیرد.
به طور کلی عملیات ارزی در کشور ممکن است به دو شکل «بانکی» و یا «بدون انتقال ارز» صورت گیرد. شناخت دقیق انواع روش‌های تأمین ارز بانکی و ویژگی‌های اجرایی هر کدام از این روش‌ها، از الزامات اساسی برای فعالان حوزه بازرگانی محسوب می‌شود.
در این روش، تأمین ارز از طریق مرکز مبادله ارز و طلا صورت می‌گیرد که طی آن، بانک‌ها ارز مورد نیاز را از منابع بازار ارز تجاری خریداری کرده و پس از دریافت مجوز تخصیص از بانک مرکزی، آن را به واردکننده اختصاص می‌دهند.
با اعمال تغییرات جدید در سیاست‌های ارزی کشور، شیوه تأمین ارز از سامانه نیما فاصله گرفته و عملیات خرید ارز از سیستم بانکی از طریق «مرکز مبادله ارز و طلا» انجام می‌شود.
در این سازوکار، ارز مورد نیاز توسط بانک‌ها از منابع ارزی موجود در بازار ارز تجاری خریداری می‌گردد و سپس به شخص واردکننده تخصیص داده می‌شود.
تمامی گروه‌های کالایی که در اولویت 21 تا 27 قرار دارند، مجاز به انتخاب گزینه خرید ارز از سیستم بانکی هستند، اما باید حتماً توسط بانک مرکزی تخصیص ارز دریافت کنند.
واردکنندگان گروه کالایی 4 تنها در شرایطی امکان انتخاب عملیات ارزی بانکی را دارند که پیش از این تأییدیه تأمین یا تخصیص را از بانک مرکزی دریافت کرده باشند؛ تسلط بر این تبصره‌ها و ثبت صحیح پرونده مستلزم آشنایی با آموزش کار با سامانه جامع تجارت ویژه واردات است تا از ایجاد خطاهای سیستمی و مسدود شدن فرآیند تخصیص جلوگیری شود.
در این رویه، کارگزاری نقل‌وانتقال ارز کاملا به شبکه رسمی بانکی و مرکز مبادله ارز و طلا واگذار شده و با حذف رویه توافقی تهاتر کوتاژ، نرخ ارز بر مبنای میانگین عرضه و تقاضای روز قبل تعیین می‌گردد و ارتباط مستقیمی میان واردکننده و صادرکننده وجود ندارد.
در گذشته رویه‌ای در بازار ارز وجود داشت که صادرکننده و واردکننده بر سر نرخ ارز مستقیماً با یکدیگر توافق می‌کردند. واردکننده تحت نامه‌ای با عنوان «تهاتر کوتاژ»، کوتاژ صادراتی شخص صادرکننده را می‌خرید و آن کوتاژ مستهلک می‌شد.
در حال حاضر با راه‌اندازی مرکز مبادله طلا و ارز، رویه قدیمی تهاتر کوتاژ به طور کامل لغو شده است. امروزه کارگزاری نقل و انتقال ارز به شبکه رسمی بانکی سپرده شده و دیگر هیچ‌گونه امکانی برای ارتباط و توافق مستقیم بین بازرگانان صادرکننده و واردکننده وجود ندارد.
در سیستم جدید مرکز مبادله طلا و ارز، نرخ‌ها به صورت روزانه و بر اساس میانگین عرضه و تقاضای روز گذشته تعیین و اعلام می‌گردند.
در این شیوه، بازرگان همزمان صادرکننده و واردکننده است و در ازای کوتاژ صادراتی خود کالا وارد می‌کند؛ بنابراین هیچ‌گونه وجه ریالی میان طرفین ردوبدل نشده و تنها ارز حاصل از صادرات از خریدار خارجی به فروشنده کالا انتقال می‌یابد.
این روش در عمل برای شرکت‌هایی که همزمان هم صادرکننده و هم واردکننده هستند، گزینه‌ای بسیار سریع و مناسب به شمار می‌رود. واردکننده در این روش از ارز حاصل از صادرات خودش برای وارد کردن کالا استفاده می‌کند.
در روش واردات در مقابل صادرات خود، هیچ‌گونه وجه ریالی جابه‌جا نمی‌شود. فرآیند به این صورت است که واردکننده در ازای کوتاژ صادراتی خود کالا وارد می‌کند و صرفاً ارز از بخش خریدار (صادرکننده) به بخش فروشنده (واردکننده) انتقال پیدا می‌کند.
تهاتر به معنای مبادله مستقیم کالا به کالا بر اساس بخشنامه‌های مربوطه است که در آن صادرکننده و واردکننده شخص واحدی بوده و بدون جابه‌جایی هرگونه ارز یا ریال، واردات کالا (مانند موز یا گوشی تلفن همراه) در ازای صادرات کالای دیگر (مانند سیب یا خشکبار) انجام می‌شود.
در رویه تهاتر، صادرکننده و واردکننده یک شخص واحد هستند و همچنین خریدار صادرات و فروشنده واردات نیز یک شخص در نظر گرفته می‌شوند. در این حالت مبادله کاملاً به صورت کالا به کالا است و هیچ‌گونه ارز یا ریالی جابه‌جا نمی‌شود. البته انجام رویه تهاتر صرفاً با صدور بخشنامه‌های مربوطه امکان‌پذیر است.
به عنوان مثال در فرآیند تهاتر، یک شخص محموله سیب صادر کرده و در ازای آن مستقیماً موز وارد می‌کند، یا خشکبار صادر کرده و گوشی موبایل تحویل می‌گیرد (بدون تراکنش ارزی).
در این روش، واردکننده ارز مورد نیاز را مستقیماً از منابع ارزی خود در خارج از کشور (ناشی از درآمدهای خارجی، سپرده‌های قبلی یا فعالیت‌های تجاری برون‌مرزی) تأمین می‌کند و شبکه بانکی در این فرآیند صرفاً نقش ناظر را ایفا می‌نماید.
در این روش، واردکننده از منابع ارزی که از قبل در خارج از کشور در اختیار دارد برای واردات بهره می‌برد. این منابع ارزی می‌تواند از طریق درآمدهای خارجی، سپرده‌های قبلی، یا حاصل فعالیت‌های تجاری خارج از کشور تأمین شده باشد. برای مثال شرکتی که در خارج از کشور نیروگاه احداث کرده و از محل فروش برق درآمد ارزی دارد، می‌تواند با آن ارز کالا وارد کند.
در رویه تأمین ارز از محل ارز خود، بانک عامل تنها نقش ناظر را بر عهده دارد و رسالت تأمین فیزیکی ارز مستقیماً بر عهده خود واردکننده است.
این شیوه ساختاری مشابه روش «ارز خود» دارد، با این تفاوت اساسی که منبع ارزی متعلق به شخص ثالث در خارج از کشور است و استفاده از آن نیازمند تنظیم و ارائه توافق‌نامه و مستندات رسمی میان واردکننده و دارنده ارز می‌باشد.
این روش سازوکاری کاملاً مشابه با روش قبل دارد، با این تفاوت کلیدی که ارز استفاده شده جهت واردات، متعلق به یک شخص ثالث است.
برای این‌که واردکننده بتواند از ارز متعلق به اشخاص دیگر استفاده کند، باید حتماً مستندات معتبر و توافق‌نامه‌ای بین شخص واردکننده و دارنده ارز تنظیم و ارائه شود.
تأمین ارز از محل صادرات عموماً در دو حالت خاص کاربرد دارد:
اولین حالت زمانی است که صادرکننده کالا پیش از صدور کوتاژ گمرکی، از خریدار خارجی خود پیش‌پرداخت دریافت می‌کند. در این شرایط شخص می‌تواند با استفاده از همان مبلغ پیش‌پرداخت واردات انجام داده و در سامانه نوع ارز را «از محل صادرات» انتخاب نماید.
حالت دوم مربوط به کسانی است که صادرات «خدمات» انجام می‌دهند. این اشخاص ملزم هستند 100 درصد خدمات خود را رفع تعهد ارزی کنند. از آنجا که صادرات خدمات دارای کوتاژ گمرکی نیست، این افراد برای واردات کالا باید رویه تأمین ارز «از محل صادرات» را انتخاب کنند.
برای انتخاب درست‌ترین روش تأمین ارز، پیش از هر اقدامی باید بررسی کنید که کد تعرفه کالای شما با کدام روش همخوانی دارد. بدین منظور باید فایل‌های اکسل به‌روزرسانی شده مرتبط با تعرفه‌های هر محل تأمین ارز را بررسی کنید.
به عنوان مثال، با جستجوی کد تعرفه 90201115 در فایل‌ها، متوجه می‌شوید این کالا فقط مجاز به استفاده از محل صادرات خود و دیگران است و امکان تأمین ارز آن از طریق خرید سیستم بانکی وجود ندارد. یادگیری دقیق تطبیق تعرفه و اجرای بدون خطای فرآیند گام‌به‌گام ثبت سفارش و ترخیص کالا از گمرک تضمین می‌کند محموله شما بدون جریمه و رسوب کالا از گمرکات کشور ترخیص شود.
انتخاب صحیح استراتژی تأمین ارز، گام اول برای ترخیص بدون دردسر کالا از گمرک است. از آنجا که قوانین مرکز مبادله ارز و طلا و محدودیت‌های اعمال شده روی کد تعرفه‌ها به طور مرتب بروزرسانی می‌شوند، یک بازرگان موفق باید علاوه بر تسلط بر شیوه‌های تأمین ارز، تسلط کاملی بر مهارت‌های عملیاتی تجارت و بازرگانی خارجی داشته باشد تا بتواند کل زنجیره تامین از اعتبارسنجی فروشنده خارجی و اینکوترمز تا حوالجات مالی و مدیریت ریسک‌های ارزی را به شکلی سودآور هدایت کند.
تنها گروه‌های کالایی 21 تا 27 (و گروه 4 در صورت داشتن تخصیص قبلی) مجاز به خرید ارز بانکی هستند و باید از بانک مرکزی نیز تخصیص دریافت کنند.
در واردات در مقابل صادرات خود، ارز بین حساب‌ها انتقال می‌یابد اما در تهاتر هیچ ارزی یا وجه ریالی جابجا نمی‌شود و صرفا مبادله مستقیم کالا با کالا صورت می‌گیرد.
با راه‌اندازی مرکز مبادله طلا و ارز ارتباط مستقیم صادرکننده و واردکننده قطع شده و انتقال ارز کاملاً از طریق کارگزاری شبکه بانکی و بر اساس عرضه و تقاضای روز قبل انجام می‌شود.
زیرا صادرات خدمات برخلاف کالا، فاقد کوتاژ گمرکی است؛ بنابراین این افراد باید حتماً گزینه تأمین ارز «از محل صادرات» را در سامانه انتخاب نمایند.
آموزشگاه عصر رایان شبکه با بیش از دو دهه سابقه در حوزه فناوری اطلاعات و سال‌ها فعالیت آموزشی در زمینه بازرگانی، تجارت بین‌الملل، حسابداری و کسب‌وکار، برگزارکننده دوره‌های تخصصی و مهارت‌محور با بهره‌گیری از مدرسان باتجربه است. عصر شبکه با تمرکز بر آموزش‌های کاربردی و متناسب با نیاز بازار کار، تلاش می‌کند دانش و مهارت‌های موردنیاز فراگیران را برای ورود و پیشرفت در مسیر حرفه‌ای فراهم کند.
