آنچه در این مقاله میخوانید [پنهانسازی]
استعلام مجوز موردی در سامانه جامع تجارت یکی از بخشهای مهم در منوی بارگذاری صلاحیتها است که نقش کلیدی در فرآیند احراز صلاحیتهای خاص و موردی برای انجام فعالیتهای محدود و مقطعی ایفا میکند.
این بخش برای کاربرانی طراحی شده است که در برخی شرایط خاص، نیاز به دریافت یا ثبت مجوزی غیر دائمی برای واردات، صادرات یا انجام یک فرآیند تجاری مشخص دارند.
در این راهنما، بهصورت کامل با مفهوم مجوز موردی، مراحل استعلام مجوز موردی در سامانه جامع تجارت، انواع مجوزهای موردی و همچنین نکات مهم و ضوابط مرتبط با آن آشنا میشوید.
مجوز موردی چیست؟
مجوز موردی همانطور که از نام آن مشخص است، نوعی مجوز است که برای یکبار استفاده یا در بازهای محدود از نظر زمان، نوع کالا یا موضوع فعالیت صادر میشود.
این نوع مجوز، برخلاف مجوزهای دائمی، اعتبار بلندمدت و گسترده ندارد و صرفاً برای یک مورد مشخص قابل استفاده است. معمولاً این مجوز توسط نهاد یا سازمان صادرکننده ذیربط، با توجه به نوع کالا یا موضوع فعالیت، صادر میشود؛ از جمله:
- وزارت صنعت، معدن و تجارت
- سازمان غذا و دارو
- سازمان انرژی اتمی
- و سایر مراجع قانونی مرتبط
این مجوزها ممکن است برای واردات یا صادرات یک محموله مشخص صادر شوند و در فرآیندهای تجاری مانند ثبت سفارش، اظهار کالا و ترخیص، کاربرد داشته باشند.
فرآیند استعلام مجوز موردی در سامانه جامع تجارت
فرآیند استعلام مجوز موردی در سامانه جامع تجارت، بهصورت الکترونیکی انجام میشود و شامل چند گام مشخص است.
گام اول: ورود به سامانه جامع تجارت
پس از ورود به حساب کاربری خود در سامانه جامع تجارت، از طریق منوی بارگذاری صلاحیتها به زیرمنوی استعلام مجوز موردی مراجعه کنید.
این بخش محل ثبت، بررسی و استعلام مجوزهایی است که برای استفادههای خاص و غیرمستمر صادر شدهاند.
گام دوم: وارد کردن اطلاعات مجوز

در این بخش، لازم است اطلاعات موردنیاز سامانه را وارد کنید. این اطلاعات بسته به نوع مجوز ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- نوع مجوز
- شماره مجوز
- مرجع صادرکننده
- سایر اطلاعات تکمیلی موردنیاز سامانه
دقت در ورود صحیح اطلاعات در این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نتیجه استعلام مستقیماً به صحت اطلاعات ثبتشده وابسته است.
گام سوم: ارسال درخواست استعلام
پس از تکمیل اطلاعات، درخواست استعلام بهصورت الکترونیکی به سامانهها و مراجع مربوطه ارسال میشود.
در این مرحله، وضعیت مجوز از سوی مرجع صادرکننده بررسی خواهد شد.
این فرآیند ممکن است بسته به نوع مجوز، مرجع صادرکننده و الزامات تأیید، در زمانهای متفاوتی انجام شود.
گام چهارم: دریافت نتیجه استعلام
در صورتی که اطلاعات واردشده صحیح باشد و مرجع ذیربط مجوز را تأیید کند، نتیجه استعلام بهصورت خودکار در سامانه نمایش داده میشود.
پس از تأیید، مجوز موردی بهعنوان یکی از صلاحیتهای فعال در پروفایل کاربر ثبت خواهد شد.
گام پنجم: استفاده از مجوز در فرآیندهای تجاری
بعد از تأیید نهایی، این مجوز میتواند در فرآیندهای مختلف تجاری مورد استفاده قرار گیرد؛ از جمله:
- ثبت سفارش
- اظهار کالا در گمرک
- ترخیص کالا
بنابراین، مجوز موردی در بسیاری از موارد، پیشنیاز انجام قانونی برخی فعالیتهای بازرگانی است.
انواع مجوزهای موردی در سامانه جامع تجارت
مجوزهای موردی، با توجه به هدف صدور، گروه ذینفع و مرجع صادرکننده، در چند دسته اصلی قرار میگیرند. در ادامه با مهمترین انواع آن آشنا میشویم.
1) مجوز موردی واحد تولیدی
این نوع مجوز با هدف تسهیل واردات مواد اولیه، ماشینآلات، قطعات و تجهیزات موردنیاز واحدهای تولیدی صادر میشود.
هر واحد تولیدی که پنج شرط زیر را بهصورت همزمان داشته باشد، میتواند بدون مراجعه به اتاق بازرگانی، کارت بازرگانی موردی را از اداره صمت شهرستان خود دریافت کند:
- واحد تولیدی دارای پروانه بهرهبرداری یا جواز تأسیس معتبر باشد.
- کالای وارداتی، ماشینآلات و تجهیزات خط تولید باشد.
- پروانه یا مجوز کسب تولیدی متناسب با نوع ماشینآلات را داشته باشد.
- کالای وارداتی بهصورت موردی در یک پروفرما (پیشفاکتور) ارائه شود و از نظر ارزشی حداکثر به میزان پروانه باشد.
- در تاریخچه اتاق بازرگانی، کارت بازرگانی فعال یا در حال تمدید نداشته باشد.
نکته مهم:
توجه داشته باشید که هر شخص فقط یکبار میتواند از مجوز موردی استفاده کند.
2) مجوز موردی دریافتی از دفتر مقررات صادرات و واردات
این نوع مجوز معمولاً برای افراد یا شرکتهایی صادر میشود که در شرایط خاص نیاز به واردات دارند؛ برای مثال:
- در مواقعی که کالای موردنظر در بازار داخلی موجود نیست
- در شرایطی که واردات فوری و ضروری لازم باشد
ویژگیهای این نوع مجوز
- شامل طیف وسیعی از کالاها اعم از:
- مصرفی
- صنعتی
- واسطهای
- استراتژیک
- برای واردکنندگانی صادر میشود که:
- سابقه واردات ندارند، یا
- کارت بازرگانی آنها محدود است
- معمولاً یکبارمصرف است
- با نظارت دقیق صادر میشود
3) مجوز موردی افراد خاص و ایثارگران
در راستای حمایت از ایثارگران، جانبازان و خانواده شهدا، مجوزهای خاصی برای واردات کالا بهصورت موردی صادر میشود که در فهرست تسهیلات تجاری قرار دارند. مرجع صادرکننده این نوع مجوز، بنیاد شهید و امور ایثارگران با همکاری وزارت صمت است.
ویژگیهای مجوز موردی ایثارگران
- بهطور ویژه برای واردات موارد زیر صادر میشود:
- خودرو
- لوازم ضروری
- تجهیزات توانبخشی
- نیازمند تأیید هویت و احراز شرایط ایثارگری است
- در برخی موارد، از پرداخت بخشی از حقوق گمرکی یا مالیات معاف است
- قابل انتقال به غیر نیست، مگر با مجوز رسمی
4) مجوز موردی واردات خودروی شخصی
از اوایل اسفندماه سال 1403، مجوز واردات خودرو توسط اشخاص به سامانه جامع تجارت اضافه شده است. هدف از این اقدام، تسهیل فرآیند واردات خودروهای جدید به کشور بوده است. بر اساس این امکان، واردکنندگان شخصی میتوانند با هزینه خود، یک دستگاه خودرو به کشور وارد کنند.
ویژگیهای مجوز موردی واردات خودروی شخصی
- صرفاً برای یک دستگاه خودرو صادر میشود
- خودرو باید مطابق با استانداردهای زیستمحیطی و فنی ایران باشد
- سقف ارزش خودرو و حجم موتور ممکن است محدود باشد
- این نوع مجوز معمولاً یکبارمصرف است و قابل تمدید نیست
نکات مهم درباره مجوز موردی در سامانه جامع تجارت
در استفاده از مجوزهای موردی، توجه به ضوابط و محدودیتها بسیار مهم است. در ادامه، مهمترین نکات این فصل را مرور میکنیم.
1) نداشتن کارت بازرگانی فعال، یکی از شروط دریافت مجوز موردی است
بر اساس ضوابط تعیینشده از سوی دفتر مقررات صادرات و واردات کشور، یکی از شروط دریافت مجوز موردی، نداشتن کارت بازرگانی فعال است.
2) بررسی اعتبار و محدودیتهای مجوز الزامی است
کاربران موظفاند پیش از استفاده از هرگونه مجوز، موارد زیر را بررسی کنند:
- اعتبار مجوز
- محدودیتهای مجوز
- تاریخ انقضا
بیتوجهی به این موارد ممکن است باعث بروز مشکل در مراحل ثبت سفارش، تشریفات گمرکی یا ترخیص شود.
3) مدت اعتبار کارت موردی
انقضای کارت موردی 2 سال است و در صورتی که استفاده نشود، فقط برای همان پروفرما (پیشفاکتور) قابل تمدید است.
توجه:
اگر هر یک از موارد زیر تغییر کند، کارت قابل تمدید نخواهد بود:
- مبلغ ارزش
- فروشنده
- کشور فروشنده
4) امکان دریافت کارت بازرگانی موردی برای برخی گروههای خاص
افرادی که جزو گروههای زیر هستند:
- المپیادی
- المپیکی
- جانباز بالای 50 درصد
برای واردات خودرو میتوانند کارت بازرگانی موردی دریافت کنند و در طول یک سال، یک خودرو به کشور وارد کنند.
5) امکان دریافت مجوز موردی برای دارندگان پروانه بهرهبرداری معدنی
افرادی که دارای پروانه بهرهبرداری از نوع معدنی هستند، میتوانند بیل مکانیکی وارد کنند.
این افراد میتوانند با مراجعه به دفتر مقررات صادرات و واردات، مجوز موردی خود را دریافت کنند.
6) استفاده از مجوز جعلی یا منقضیشده تخلف است
استفاده از مجوزهای زیر تخلف محسوب میشود و تبعات قانونی خواهد داشت:
- مجوز جعلی
- مجوز تاریخگذشته
- مجوز خارج از موضوع
بنابراین، استفاده از مجوز باید دقیقاً در چارچوب موضوع، اعتبار زمانی و شرایط تعیینشده توسط مرجع صادرکننده انجام شود.
7) برخی مجوزهای موردی نیازمند تأیید چندمرحلهای هستند
برخی از مجوزهای موردی، بهویژه در حوزههای حساس، نیازمند تأیید چندمرحلهای از سوی نهادهای امنیتی یا فنی مرتبط هستند.
به همین دلیل، استعلام این نوع مجوزها ممکن است زمانبر باشد و کاربران باید این موضوع را در برنامهریزی فرآیند تجاری خود در نظر بگیرند.
جمعبندی
استعلام مجوز موردی در سامانه جامع تجارت یکی از قابلیتهای مهم برای کاربرانی است که قصد دارند در شرایط خاص، برای واردات، صادرات یا انجام یک فعالیت تجاری محدود از مجوزهای غیردائمی استفاده کنند.
این مجوزها میتوانند برای واحدهای تولیدی، افراد فاقد کارت بازرگانی فعال، ایثارگران، واردکنندگان خاص یا متقاضیان واردات خودروی شخصی صادر شوند و پس از ثبت و تأیید در سامانه، در فرآیندهایی مانند ثبت سفارش، اظهار گمرکی و ترخیص کالا مورد استفاده قرار گیرند.
با توجه به اینکه این مجوزها دارای محدودیت زمانی، موضوعی و اجرایی هستند، کاربران باید پیش از استفاده، از اعتبار، شرایط، محدودیتها و مرجع صادرکننده آنها اطمینان حاصل کنند.
سوالات متداول درباره استعلام مجوز موردی
مجوز موردی در سامانه جامع تجارت چه کاربردی دارد؟
مجوز موردی برای احراز صلاحیتهای خاص و محدود در فعالیتهای تجاری مانند واردات، صادرات، ثبت سفارش و ترخیص کالا استفاده میشود.
آیا مجوز موردی دائمی است؟
خیر. مجوز موردی ماهیت موقت، محدود و موردی دارد و برخلاف مجوزهای دائمی، برای استفاده بلندمدت صادر نمیشود.
شرط مهم برای دریافت مجوز موردی چیست؟
یکی از شروط اصلی، نداشتن کارت بازرگانی فعال است.
آیا مجوز موردی فقط یکبار قابل استفاده است؟
در بسیاری از موارد، بله. اغلب مجوزهای موردی یکبارمصرف هستند و صرفاً برای یک موضوع یا محموله مشخص صادر میشوند.
آیا امکان استفاده از مجوز موردی برای واردات خودرو وجود دارد؟
بله. از اوایل اسفند 1403، امکان ثبت مجوز واردات خودروی شخصی در سامانه جامع تجارت فراهم شده است.
