سبد خرید شما خالی است.
آنچه در این مقاله میخوانید [پنهانسازی]
واردات کالا صرفاً به خرید از فروشنده خارجی و ثبت سفارش ختم نمیشود. بسته به نوع کالا، کد تعرفه، حوزه فعالیت واردکننده، میزان ریسک کالا و دستگاه مسئول، ممکن است پرونده واردات به دریافت یا تأیید چند نوع مجوز نیاز داشته باشد. مجوزهای مورد نیاز برای واردات را میتوان در چند گروه اصلی شامل مجوز ارزی، کنترل سیستمی سهمیه واردات، بهینهسازی ارزی کالاهای وزارت صمت، مجوزهای فنی، مجوز عدم ساخت و کنترل سیستمی کد تعرفه دستهبندی کرد.
نکته مهم این است که همه این مجوزها به یک روش دریافت نمیشوند. بخشی از کنترلها در فرآیند ثبت سفارش به شکل سیستمی انجام میشود، اما برای برخی مجوزهای فنی و مجوز عدم ساخت، واردکننده باید فرآیند مربوط به سازمان یا سامانه تخصصی را طی کند.
نوع مجوز مورد نیاز برای همه کالاها یکسان نیست. به همین دلیل نمیتوان یک فهرست ثابت از مجوزها تهیه کرد و گفت هر واردکننده باید تمام آنها را دریافت کند. مهمترین مجوزها و کنترلهایی که ممکن است در فرآیند واردات و ثبت سفارش با آنها مواجه شوید عبارتاند از:
در کنار این موارد، ماهیت کالا نیز اهمیت زیادی دارد. برای نمونه، کالای «مجاز مشروط» کالایی است که ورود یا صدور آن به موافقت قبلی یک یا چند سازمان دولتی نیاز دارد. بنابراین قبل از واردات باید مشخص شود کالای موردنظر تحت چه ضوابط و مجوزهایی قرار گرفته است.
مجوز ارزی یکی از مجوزهای مهم در فرآیند واردات است. سهمیه ارزی هر وزارتخانه براساس بودجه مصوب سالانه آن وزارتخانه مشخص میشود. به همین دلیل، مرجع مسئول مجوز ارزی با توجه به حوزهای که کالای وارداتی در آن قرار میگیرد، متفاوت خواهد بود.
از نظر مرجع مسئول مجوز ارزی، کالاهای وارداتی را میتوان به سه حوزه اصلی تقسیم کرد. کالاهای مرتبط با بخش کشاورزی، کالاهای صنعتی، معدنی و تجاری و کالاهای سلامتمحور، آرایشی و بهداشتی.
اگر کالای وارداتی در حوزه دام، طیور، نباتات یا آبزیان قرار داشته باشد، سازمان مجوزدهنده ارزی آن در حوزه وزارت جهاد کشاورزی است. بنابراین واردکننده باید پیش از ادامه فرآیند، حوزه کالایی خود را بهدرستی مشخص کند؛ زیرا ماهیت کالا تعیین میکند کدام وزارتخانه مسئول بررسی ارزی پرونده خواهد بود.
در مورد کالاهایی که در حوزه صنعتی، معدنی و تجاری قرار میگیرند، مجوز ارزی از وزارت صنعت، معدن و تجارت اخذ میشود. این موضوع بهخصوص برای واردکنندگان کالاهای تجاری و واحدهای تولیدی اهمیت دارد، زیرا علاوه بر مجوز ارزی، پرونده آنها ممکن است مشمول کنترلهای دیگری مانند سهمیه تولیدی، سهمیه بازرگانی یا بهینهسازی ارزی کالاهای وزارت صمت نیز شود.
اگر کالا در گروه محصولات سلامتمحور، آرایشی یا بهداشتی قرار داشته باشد، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دستگاه صادرکننده مجوز مربوطه است. در نتیجه، یکی از نخستین کارهایی که واردکننده باید انجام دهد، تعیین دقیق حوزه کالایی است. این تشخیص مشخص میکند پرونده از نظر ارزی تحت نظارت کدام وزارتخانه قرار میگیرد.
کنترل سیستمی سهمیه واردات برای مدیریت سهمیههای تولیدی، بازرگانی و ماشینآلات در فرآیند ثبت سفارش وزارت صمت مورد استفاده قرار میگیرد.
محلهای تأمین ارز بانکی برای پروندههای حوزه بازرگانی و تولیدی، بسته به حالت ثبت سفارش، مشمول بررسی سیستمی سهمیه بازرگانی یا تولیدی میشوند. همچنین برای تعرفههای ماشینآلات، محلهای مختلف تأمین ارز از جمله صادرات خود، صادرات دیگران و بدون انتقال ارز میتوانند مشمول بررسی سیستمی سهمیه ماشینآلات باشند.
نکته تعیینکننده در این مرحله، کد تعرفه کالاست؛ زیرا تعرفه مشخص میکند کالا مشمول کدام نوع سهمیه واردات خواهد بود. بنابراین کنترل سهمیه واردات را نباید صرفاً یک مجوز دستی تصور کرد. این کنترل با اطلاعات پرونده، تعرفه کالا و وضعیت ثبت سفارش ارتباط مستقیم دارد و بخشی از آن در سامانه بهصورت سیستمی بررسی میشود.
آشنایی عملی با نحوه کار سامانه، ثبت اطلاعات پرونده و مراحل مرتبط با فرآیند واردات میتواند بسیاری از خطاهای اجرایی را کاهش دهد. افرادی که قصد دارند این مراحل را بهصورت کاربردی یاد بگیرند، میتوانند از طریق دوره سامانه جامع تجارت با فرآیندها و بخشهای کاربردی این سامانه آشنا شوند.
مجوز سیستمی بهینهسازی ارزی با هدف مدیریت منابع و مصارف ارزی برای کالاهای مرتبط با وزارت صنعت، معدن و تجارت ایجاد شده است. از 5 تیر 1404، برای پروندههای شامل کالاهای مرتبط با وزارت صمت، کنترل سیستمی بهینهسازی ارزی اجباری شده است. نوع این مجوز نیز متناسب با بازرگانی یا تولیدی بودن واحد تعیین میشود.
برای پرونده واحدهای بازرگانی، مجوز سیستمی بهینهسازی ارزی کالاهای وزارت صمت واحدهای بازرگانی و برای واحدهای تولیدی، مجوز متناظر با واحدهای تولیدی اعمال میشود.
اهمیت این کنترل در آن است که ارزیابی نیاز کشور به کالای موردنظر به مرحله ثبت سفارش منتقل شده است. در گذشته، اولویتبندی براساس میزان نیاز کشور در مرحله تخصیص ارز انجام میشد؛ اما اکنون ارزیابی نیاز از همان مرحله ثبت سفارش در فرآیند تأیید پرونده مورد توجه قرار میگیرد.
به بیان ساده، برای کالاهای مرتبط با وزارت صمت فقط داشتن امکان ثبت سفارش کافی نیست؛ نیاز کشور به آن کالا نیز میتواند از همان مرحله ثبت سفارش در فرآیند تأیید پرونده اثرگذار باشد.
مجوزهای فنی برای اطمینان از انطباق کالاهای وارداتی با استانداردها، مقررات و الزامات فنی کشور صادر میشوند. هدف این مجوزها کنترل مواردی مانند کیفیت، ایمنی، بهداشت و سایر معیارهای فنی است تا کالای واردشده با قوانین ملی سازگار باشد و سلامت و امنیت مصرفکنندگان را تهدید نکند.
در مجموع 18 دستگاه، متناسب با نوع کالا، در فرآیند صدور مجوزهای فنی نقش دارند. واردکننده میتواند از طریق سامانه مقررات تجاری، مجوزهای مورد نیاز کالای خود را بررسی کند. مجوزهای فنی را میتوان در سه گروه مجوز اصلی، موافقت کلی و مجوزهای Dual یا دوگانه بررسی کرد.
اگر کالا در فهرست کالاهای پرریسک یک سازمان قرار داشته باشد، واردکننده باید مجوز اصلی دریافت کند.
به دلیل حساسیت بالاتر این گروه از کالاها، دریافت مجوز اصلی در هر بار ورود کالا الزامی است. بنابراین مجوز مربوط به یک محموله را نمیتوان لزوماً بهعنوان تأیید دائمی برای وارداتهای بعدی همان کالا در نظر گرفت.
برای کالاهایی که در فهرست کمریسک یک سازمان قرار دارند، وضعیت متفاوت است. کالاهای قرارگرفته در فهرست کمریسک، بهجای دریافت مجوز اصلی، تنها به مجوزی از نوع «موافقت کلی» نیاز دارند.
بنابراین سطح ریسک کالا یکی از معیارهای مهم تعیین نوع مجوز فنی است؛ کالای پرریسک به مجوز اصلی و کالای کمریسک به موافقت کلی نیاز خواهد داشت.
گاهی یک کالا فقط یک کاربرد مشخص ندارد و ممکن است مصرف چندمنظوره داشته باشد. در چنین شرایطی امکان دارد بیش از یک سازمان یا حوزه تخصصی بر ورود آن نظارت داشته باشد.
اگر یک کالا مصرف چندمنظوره داشته باشد، ممکن است دریافت دو یا چند مجوز فنی برای واردات آن ضروری باشد. به این وضعیت مجوزهای Dual یا مجوزهای دوگانه گفته میشود.
بنابراین Dual الزاما نام یک مجوز مستقل با یک صادرکننده واحد نیست، بلکه به شرایطی اشاره دارد که ماهیت و کاربردهای مختلف یک کالا، دریافت چند مجوز فنی را ضروری میکند.
مجوز عدم ساخت با وضعیت تولید داخلی کالا ارتباط دارد. واردات برخی کالاهایی که نمونه تولید داخل دارند، میتواند مشمول دریافت مجوز عدم ساخت باشد. با اصلاحات صورتگرفته در برنامه هفتم توسعه، ضوابط مرتبط با حمایت از تولید داخل تعدیل شده و کیفیت کالای تولید داخل نیز در بررسی این مجوز تأثیر مستقیم دارد.
هدف عملی این بررسی، مشخص شدن وضعیت تولید داخلی کالایی است که برای واردات آن اقدام شده است.
در حال حاضر، 370 قلم کالا در فهرست کالاهای نیازمند مجوز عدم ساخت قرار دارند. بنابراین این مجوز برای همه کالاهای وارداتی الزامی نیست و فقط کالاهای مشمول باید فرآیند مربوط به آن را طی کنند.
این مسئله اهمیت بررسی ضوابط کالا پیش از ثبت سفارش را نشان میدهد. واردکننده باید مشخص کند آیا کالای موردنظر در میان اقلام مشمول مجوز عدم ساخت قرار دارد یا خیر.
اگر کالا مشمول دریافت مجوز عدم ساخت باشد، پرونده آن به یکی از دفاتر تخصصی وزارت صنعت، معدن و تجارت ارسال میشود. در این مرحله، مشخصات فنی کالا و وضعیت تولید داخلی آن مورد بررسی قرار میگیرد. چنانچه مشخص شود کالای موردنظر تولید داخلی ندارد، مجوز عدم ساخت صادر میشود.
پس مسیر کلی مطرحشده در فایل چنین است:
مشمول بودن کالا ← ارسال پرونده به دفتر تخصصی وزارت صمت ← بررسی مشخصات فنی ← بررسی وضعیت تولید داخلی ← صدور مجوز عدم ساخت در صورت نبود تولید داخلی
یکی دیگر از کنترلهای مهم در ثبت سفارش، کنترل سیستمی کد تعرفه است. کد تعرفه فقط برای طبقهبندی کالا استفاده نمیشود و با حوزه فعالیت ثبتشده در کارت بازرگانی واردکننده نیز ارتباط دارد.
برای ثبت سفارش کالا، کد تعرفه مربوط به آن باید در حوزه فعالیت کارت بازرگانی واردکننده تعریف شده باشد. به همین دلیل، تطابق کد تعرفه با رشته فعالیت کارت بازرگانی یکی از کنترلهای مهم پیش از ثبت سفارش است.
تشخیص صحیح کد تعرفه و شناخت الزامات ثبت سفارش، از موضوعاتی است که مستقیماً بر ادامه فرآیند واردات و ترخیص اثر میگذارد. برای یادگیری عملی این مراحل، آموزش ثبت سفارش کالا میتواند مسیر ثبت سفارش، الزامات واردات و فرآیندهای مرتبط با ترخیص کالا را بهصورت منسجمتر در اختیار فعالان این حوزه قرار دهد.
برای بررسی و مدیریت رشته فعالیتها میتوان از سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبهبندی اعتباری استفاده کرد. واردکننده میتواند رشته فعالیتهای خود را در سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبهبندی اعتباری بررسی کند و در صورت برخورداری از رتبه اعتباری لازم، تعداد رشته فعالیتهای خود را افزایش دهد.
در نتیجه، میان سه مؤلفه ارتباط مستقیمی وجود دارد:
کالای موردنظر برای واردات ← کد تعرفه کالا ← رشته فعالیت تعریفشده برای کارت بازرگانی
این ارتباط باید قبل از ادامه ثبت سفارش مورد توجه قرار گیرد.
بخشی از مجوزها و کنترلهای مورد نیاز واردات در جریان ثبت سفارش و بدون نیاز به مراجعه جداگانه واردکننده، بهصورت سیستمی بررسی میشوند. مجوزهای مرتبط با سهمیه ارزی و کنترل سیستمی سهمیه واردات در این گروه قرار میگیرند.
همچنین برای پروندههای شامل کالاهای مرتبط با وزارت صمت، کنترل سیستمی بهینهسازی ارزی نیز اعمال میشود که نوع آن متناسب با تولیدی یا بازرگانی بودن واحد تعیین خواهد شد.
همه مجوزهای واردات بهصورت خودکار در فرآیند ثبت سفارش دریافت یا بررسی نمیشوند. برای برخی مجوزها، بهویژه مجوزهای فنی و مجوز عدم ساخت، واردکننده باید فرآیند مربوط به سازمان صادرکننده مجوز را طی کند یا در سامانه تخصصی آن سازمان پروفایل ایجاد کند.
بسته به نوع مجوز، ممکن است ارائه تعهدنامه، تکمیل اطلاعات کالا و پرونده و ارسال درخواست برای بررسی تخصصی ضروری باشد. در مورد مجوزهای فنی نیز مرجع صادرکننده براساس نوع و ماهیت کالا متفاوت است.
به همین دلیل، پیش از شروع ثبت سفارش بهتر است سه موضوع مشخص شود. کد تعرفه صحیح کالا، دستگاه یا دستگاههای مجوزدهنده و سیستمی یا غیرسیستمی بودن فرآیند دریافت مجوز.
مجوزهای لازم برای واردات کالا به عواملی مانند نوع کالا، کد تعرفه، حوزه فعالیت واردکننده، وضعیت تولید داخلی، سطح ریسک و دستگاه مسئول بستگی دارند. بنابراین نمیتوان یک فهرست ثابت از مجوزها را برای تمام کالاهای وارداتی در نظر گرفت.
مجوز ارزی بسته به حوزه کالا میتواند تحت مسئولیت وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صمت یا وزارت بهداشت قرار گیرد. کنترل سهمیه واردات و برخی کنترلهای ارزی نیز در جریان ثبت سفارش بهصورت سیستمی انجام میشوند. برای کالاهای مرتبط با وزارت صمت، کنترل بهینهسازی ارزی نیز مطرح است. از طرف دیگر، سطح ریسک و نوع کاربرد کالا تعیین میکند که واردکننده به مجوز اصلی، موافقت کلی یا مجوزهای Dual نیاز داشته باشد. برخی کالاها نیز به دلیل وضعیت تولید داخلی مشمول مجوز عدم ساخت میشوند.
در کنار همه این موارد، کد تعرفه کالا نقش محوری در فرآیند واردات دارد؛ زیرا علاوه بر تأثیر در تشخیص نوع سهمیه، باید با رشته فعالیت کارت بازرگانی واردکننده نیز مطابقت داشته باشد. بررسی دقیق این موارد پیش از ثبت سفارش میتواند از بروز خطا و توقف پرونده در مراحل بعدی جلوگیری کند.
البته دریافت مجوز و ثبت سفارش تنها بخشی از مسیر تجارت خارجی است و یک واردکننده حرفهای باید با سایر مراحل و الزامات بازرگانی نیز آشنا باشد. برای افرادی که میخواهند دید جامعتری نسبت به فرآیندهای تجارت خارجی و واردات و صادرات پیدا کنند، دوره تجارت خارجی میتواند گزینه مناسبی برای تکمیل این دانش تخصصی باشد.
مجوز مورد نیاز براساس نوع کالا، کد تعرفه، حوزه فعالیت، میزان ریسک و سازمان مسئول متفاوت است. برخی کالاها حتی ممکن است به چند مجوز فنی نیاز داشته باشند.
برای کالاهای حوزه دام، طیور، نباتات و آبزیان، وزارت جهاد کشاورزی مسئول است. کالاهای صنعتی، معدنی و تجاری در حوزه وزارت صمت قرار میگیرند و کالاهای سلامتمحور، آرایشی و بهداشتی تحت مسئولیت وزارت بهداشت هستند.
مجوز اصلی برای کالاهای موجود در فهرست پرریسک سازمان مربوطه است و در هر بار ورود کالا باید دریافت شود. برای کالاهای کمریسک، موافقت کلی در نظر گرفته شده است.
اگر یک کالا مصرف چندمنظوره داشته باشد و به همین دلیل به دو یا چند مجوز فنی نیاز پیدا کند، این وضعیت در فایل با عنوان Dual یا مجوزهای دوگانه معرفی شده است.
370 قلم کالا مشمول دریافت مجوز عدم ساخت هستند. پرونده این کالاها در دفاتر تخصصی وزارت صمت بررسی میشود و در صورت نبود تولید داخلی، مجوز عدم ساخت صادر خواهد شد.
مجوزهای مربوط به سهمیه ارزی و کنترل سیستمی سهمیه واردات در سامانه به شکل سیستماتیک انجام میشوند، اما برای مجوزهای فنی و مجوز عدم ساخت باید فرآیند سازمان یا سامانه تخصصی مربوطه طی شود.
برای ثبت سفارش کالا باید کد تعرفه آن در کارت بازرگانی تعریف شده باشد و رشته فعالیتهای مرتبط را میتوان در سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبهبندی اعتباری بررسی کرد.
آموزشگاه عصر رایان شبکه با بیش از دو دهه سابقه در حوزه فناوری اطلاعات و سالها فعالیت آموزشی در زمینه بازرگانی، تجارت بینالملل، حسابداری و کسبوکار، برگزارکننده دورههای تخصصی و مهارتمحور با بهرهگیری از مدرسان باتجربه است. عصر شبکه با تمرکز بر آموزشهای کاربردی و متناسب با نیاز بازار کار، تلاش میکند دانش و مهارتهای موردنیاز فراگیران را برای ورود و پیشرفت در مسیر حرفهای فراهم کند.
