واردات بدون انتقال ارز یکی از روشهای ورود و ترخیص کالا در ایران است که موارد مجاز آن در ماده 38 آییننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات مطرح شده است. این روش برای گروههایی از کالاها، از جمله قطعات مورد نیاز واحدهای تولیدی، نمونههای تحقیقاتی، تجهیزات پزشکی و علمی و برخی کالاهای مورد نیاز پیمانکاران کاربرد دارد.
با این حال، استفاده از این شیوه به معنای مجاز بودن واردات تمامی کالاها یا معافیت عمومی از پرداخت حقوق ورودی گمرک نیست. شرایط واردات و ترخیص به نوع کالا و بند مربوط در ماده 38 بستگی دارد.
در این مقاله، موارد مجاز واردات بدون انتقال ارز، شرایط واحدهای تولیدی و تحقیقاتی، مفاد بند 9 و وضعیت پرداخت حقوق ورودی را بررسی میکنیم.
واردات بدون انتقال ارز چیست؟
در فرایند واردات، عملیات ارزی میتواند بهصورت بانکی یا بدون انتقال ارز انجام شود. در روش بانکی، تأمین ارز از طریق سازوکار بانکی صورت میگیرد؛ در مقابل، واردات بدون انتقال ارز در چارچوب موارد پیشبینیشده در ماده 38 آییننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات مطرح میشود.
این ماده، ورود و ترخیص گروههای مشخصی از کالاها را تحت شرایط تعیینشده امکانپذیر میداند. برای برخی از این کالاها، موافقت دستگاههای دولتی و وزارت صنعت، معدن و تجارت ضروری است. در بند 9 نیز ثبت سفارش و پرداخت حقوق قانونی از شروط مشخصشده هستند.
برای آشنایی با سایر شیوههای عملیات ارزی واردات، مقاله روشهای تأمین ارز واردات کالا در سامانه جامع تجارت را مطالعه کنید.
چرا روش واردات بدون انتقال ارز ایجاد شده است؟
مطابق مطالب منبع آموزشی، ایجاد شیوه واردات بدون انتقال ارز چند هدف اصلی را دنبال میکند:
- ترویج تجارت قانونی: ایجاد امکان استفاده از مسیرهای قانونی برای واردات کالا.
- کاهش میزان قاچاق: کمک به گسترش تجارت رسمی و کاهش قاچاق کالا.
- تنظیم بازار: استفاده از این شیوه در راستای تنظیم بازار کشور.
- حمایت از واحدهای تولیدی: فراهم کردن امکان واردات برخی قطعات، تجهیزات و ملزومات مورد نیاز تولید.
- مقابله با محدودیتهای بانکی: ایجاد روشی برای واردات در شرایط وجود محدودیتهای بانکی.
این موارد، دلایل اصلی ایجاد شیوه واردات بدون انتقال ارز هستند که در فایل آموزشی به آنها اشاره شده است.
ماده 38 آییننامه مقررات صادرات و واردات چیست؟
ماده 38 آییننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات، از مبانی قانونی مطرحشده برای ورود و ترخیص کالا به شیوه بدون انتقال ارز است.
در این ماده، گروههای مختلفی از کالاها و شرایط ورود آنها بررسی شده است. برخی از این موارد به واحدهای تولیدی، آموزشی و تحقیقاتی مربوط میشوند و برخی دیگر به پیمانکاران، مشاوران، نمایندگیهای مجاز خدمات پس از فروش و کالاهای مجاز اعلامشده از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت اختصاص دارند.
شرایط ترخیص در این موارد یکسان نیست. برای نمونه، در برخی بندها موافقت وزارتخانههای ذیربط ضروری است و در بند 9، ثبت سفارش و پرداخت حقوق قانونی پیش از ترخیص مورد تأکید قرار گرفته است.
برای مراجعه به متن قانونی، میتوان ماده 38 آییننامه اجرایی مقررات صادرات و واردات را مطالعه کرد.
واردات قطعات، ابزار و نمونه کالا بدون انتقال ارز
بند یک ماده 38، گروهی از کالاهای مورد نیاز واحدهای تولیدی، آموزشی، تحقیقاتی و درمانی را پوشش میدهد.
طبق این بند، کالاهای مشخصشده در صورت نداشتن جنبه تجاری میتوانند مستقیماً به نام واحد تولیدی یا مؤسسه آموزشی، تحقیقاتی یا درمانی مربوط وارد و ترخیص شوند.
قطعات یدکی
قطعات یدکی از کالاهای مورد اشاره در بند یک ماده 38 هستند.
واحدهای مشمول این بند میتوانند قطعات یدکی مورد نیاز خود را با رعایت شرط غیرتجاری بودن و به نام واحد مربوط وارد و ترخیص کنند.
ابزار برشی و قالب
ابزارهای برشی و قالبهای نو یا مستعمل نیز در فهرست بند یک قرار دارند.
در متن این بند، برای قالبها هر دو وضعیت نو و مستعمل ذکر شده است. بنابراین، این بند صرفاً به قالبهای نو محدود نشده و قالبهای مستعمل را نیز در بر میگیرد.
شرط غیرتجاری بودن و ورود کالا به نام واحد مربوط، در این گروه نیز باید رعایت شود.
نمونه کالا برای تحقیق
یکی دیگر از موارد پیشبینیشده در بند یک، واردات نمونه کالا برای تحقیق و کپیبرداری است.
این امکان برای واحدهای تولیدی، آموزشی یا تحقیقاتی مطرح شده است. نمونههای وارداتی باید جنبه تجاری نداشته باشند و به نام واحد یا مؤسسه مربوط وارد و ترخیص شوند.
تجهیزات و ملزومات پزشکی و آزمایشگاهی
بند یک ماده 38 علاوه بر قطعات و نمونههای تحقیقاتی، به گروهی از کالاهای حوزه سلامت نیز اشاره میکند.
این کالاها شامل موارد زیر هستند:
- نمونه دارو و فرآوردههای دارویی
- مواد اولیه و مواد جانبی دارویی
- مواد مورد نیاز برای بستهبندی دارو
- تجهیزات و ملزومات پزشکی
- تجهیزات و ملزومات آزمایشگاهی و بهداشتی
- شیر و غذای کودک
شرایط ورود و ترخیص این کالاها باید با مفاد بند یک و شرط نداشتن جنبه تجاری مطابقت داشته باشد.
تجهیزات تحقیقات علمی
کتب، نشریات، تجهیزات آزمایشگاهی و ملزومات تحقیقات علمی مورد نیاز دانشگاههای علوم پزشکی نیز در بند یک ماده 38 ذکر شدهاند.
مطابق این بند، در صورت غیرتجاری بودن، امکان ورود و ترخیص اقلام مشمول به نام واحد یا مؤسسه مربوط وجود دارد.
واردات کالاهای مورد نیاز پیمانکاران و مشاوران
یکی دیگر از موارد مطرحشده در ماده 38، واردات کالاهای مورد نیاز پیمانکاران و مشاوران است.
بر اساس مطالب فایل، ورود و ترخیص این کالاها به دو موافقت وابسته است:
- تشخیص و موافقت سازمان دولتی ذیربط
- موافقت وزارت صنعت، معدن و تجارت
بنابراین، در این مورد صرف مورد نیاز بودن کالا برای پیمانکار یا مشاور کافی نیست و موافقت مراجع مشخصشده نیز باید وجود داشته باشد.
واردات کتب، نشریات و محصولات علمی و فرهنگی
بند 6 ماده 38 به ورود و ترخیص موقت یا قطعی محصولات علمی، فنی و فرهنگی اختصاص دارد.
کالاهای مطرحشده در این بند شامل کتب و نشریات، لوح فشرده (CD)، دیسکت، نوار، میکروفیلم حاوی مطالب علمی و فرهنگی و سایر محصولات صنعت چاپ، تکثیر و کپیبرداری هستند.
در این بند دو موضوع اهمیت دارد: نوع محتوای کالا و موافقت وزارتخانه مربوط.
شرایط ورود و ترخیص این محصولات عبارتاند از:
- محصولات نباید از نوع ممنوع شرعی یا قانونی باشند.
- در زمینههای علمی و فنی، موافقت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حسب مورد، ضروری است.
- در سایر زمینهها، موافقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مورد نیاز است.
طبق متن بند 6، در صورت رعایت شرایط ذکرشده، ورود و ترخیص این محصولات بدون ارائه مجوز دیگری قابل انجام است.
واردات رایگان قطعات و تجهیزات خط تولید
بند 7 ماده 38 درباره قطعات، تجهیزات و لوازم مورد نیاز خطوط تولید واحدهای تولیدی داخلی است که فروشندگان خارجی بهصورت رایگان ارسال میکنند.
برای استفاده از این بند، شرایط زیر در متن منبع ذکر شده است:
- کالا باید از اجزا، قطعات، تجهیزات یا لوازم مورد نیاز خط تولید باشد.
- ارسال رایگان کالا از سوی فروشنده خارجی بر اساس قرارداد فروش انجام شده باشد.
- کالا به نام واحد تولیدی داخلی ارسال شود.
- وزارتخانه تولیدی ذیربط، کالا را تشخیص و تأیید کند.
- موافقت وزارت صنعت، معدن و تجارت دریافت شود.
نکته مهم درباره حقوق ورودی: در منبع تصریح شده است که اگر دستگاهی از محل بند 7 وارد کشور شود و داغی آن از کشور خارج گردد، حقوق ورودی دستگاه واردشده مسترد میشود.
واردات قطعات مورد نیاز تعمیر و خدمات پس از فروش
ماده 38 امکان ورود و ترخیص اجزا، قطعات و لوازم مورد نیاز تعمیر، نگهداری و خدمات پس از فروش دستگاههای خارجی موجود در داخل کشور را نیز مطرح میکند.
این مورد به نمایندگیهای مجاز مربوط است و ترخیص کالا با کسب مجوزهای لازم امکانپذیر خواهد بود.
بنابراین، دو شرط مشخص در منبع وجود دارد: انجام واردات توسط نمایندگی مجاز و دریافت مجوزهای مورد نیاز.
واردات کالا از محل بند 9 بدون انتقال ارز
بند 9 ماده 38 به ورود و ترخیص کالاهای مجاز اعلامشده از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت بهصورت بدون انتقال ارز اختصاص دارد.
مطابق متن این بند در فایل آموزشی، شرایط ذکرشده عبارتاند از:
- کالا از نوع کالاهای مجاز اعلامشده توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت باشد.
- ثبت سفارش کالا انجام شود.
- حق ثبت سفارش پرداخت شود.
- سایر حقوق قانونی قبل از ترخیص کالا پرداخت شوند.
در متن بند 9، ورود و ترخیص با رعایت این شرایط و بدون ارائه مجوز دیگری مطرح شده است.
از آنجا که ثبت سفارش یکی از شروط این بند است، آشنایی با فرایند آن اهمیت دارد. توضیحات مرتبط در مقاله راهنمای ثبت سفارش کالا در سامانه جامع تجارت ارائه شده است.
فاینانس و ریفاینانس در واردات بدون انتقال ارز
در مطالب مربوط به ماده 38، به فاینانس و ریفاینانس نیز اشاره شده است.
بر اساس فایل آموزشی، موضوعات مربوط به فاینانس و ریفاینانس برای واحدهای غیرتولیدی نیز از محل بند 9 انجام میشوند.
منبع درباره جزئیات اجرایی، شرایط قراردادها یا مراحل استفاده از فاینانس و ریفاینانس توضیح بیشتری ارائه نکرده است.
واردات تجهیزات توسط سرمایهگذار خارجی
یکی دیگر از موارد مطرحشده در فایل، واردات تجهیزات توسط سرمایهگذار خارجی در ایران است.
برای نمونه، اگر سرمایهگذار خارجی در یکی از شهرکهای صنعتی کشور کارخانه تأسیس کند، مطابق توضیح منبع میتواند به میزان پروانه مربوط، تجهیزات وارد کند.
در این وضعیت، واردات تجهیزات بهصورت بدون انتقال ارز خواهد بود؛ زیرا دفتر اصلی سرمایهگذار در خارج از ایران قرار دارد.
بر اساس مطالب فایل، این سرمایهگذار مشمول دریافت ارز نیست و باید از منابع ارزی خارجی خود برای واردات تجهیزات استفاده کند.
آیا در واردات بدون انتقال ارز حقوق ورودی گمرک پرداخت میشود؟
واردات بدون انتقال ارز به معنای معافیت از پرداخت حقوق ورودی گمرک نیست.
در فایل آموزشی تأکید شده است که در تمامی بندهای ذکرشده، حقوق ورودی گمرک باید پرداخت شود.
این موضوع حتی درباره قطعات و تجهیزاتی که فروشنده خارجی بهصورت رایگان ارسال میکند نیز اهمیت دارد؛ زیرا رایگان بودن ارسال کالا، بهتنهایی به معنای معافیت از حقوق ورودی نیست.
با این حال، در منبع یک حالت استرداد نیز مطرح شده است: اگر دستگاهی از محل بند 7 وارد شود و داغی آن از کشور خارج گردد، حقوق ورودی دستگاه واردشده مسترد خواهد شد.
پرسشهای متداول درباره واردات بدون انتقال ارز
آیا نمونه کالاهای تحقیقاتی را میتوان بدون انتقال ارز وارد کرد؟
مطابق بند یک ماده 38، نمونه کالا برای تحقیق و کپیبرداری در صورت نداشتن جنبه تجاری و به نام واحد تولیدی، آموزشی یا تحقیقاتی مربوط، قابل ورود و ترخیص است.
آیا قطعات مستعمل هم مشمول واردات بدون انتقال ارز هستند؟
بند یک ماده 38 به قالبهای نو یا مستعمل اشاره کرده است. درباره سایر انواع قطعات مستعمل، فایل توضیح مستقلی ارائه نمیکند.
آیا برای واردات از محل بند 9 ثبت سفارش الزامی است؟
انجام ثبت سفارش و پرداخت حق ثبت سفارش و سایر حقوق قانونی پیش از ترخیص، از شرایط ذکرشده برای بند 9 است.
آیا قطعات ارسالی رایگان از خارج کشور حقوق ورودی دارند؟
طبق فایل آموزشی، حقوق ورودی باید پرداخت شود. البته در مورد خاص ذکرشده برای بند 7، امکان استرداد حقوق ورودی در صورت خروج داغی دستگاه مطرح شده است.
جمعبندی
واردات بدون انتقال ارز یکی از شیوههای ورود و ترخیص کالا است که موارد مرتبط با آن در ماده 38 آییننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات مطرح شدهاند.
از جمله موارد بررسیشده میتوان به قطعات مورد نیاز واحدهای تولیدی، ابزارها و قالبها، نمونههای تحقیقاتی، تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی، کالاهای مورد نیاز پیمانکاران، محصولات علمی و فرهنگی، قطعات خطوط تولید و لوازم خدمات پس از فروش اشاره کرد.
هر یک از این موارد شرایط مخصوص خود را دارند. در برخی موارد غیرتجاری بودن کالا اهمیت دارد، در بعضی موارد موافقت وزارتخانههای مربوط ضروری است و در بند 9 نیز ثبت سفارش و پرداخت حقوق قانونی پیش از ترخیص مطرح میشود.
در نتیجه، برای انتخاب روش واردات بدون انتقال ارز باید نوع کالا، بند قابل استفاده و شرایط مربوط به ورود و ترخیص آن بررسی شود.


اولین دیدگاه را شما بنویسید