سبد خرید شما خالی است.
آنچه در این مقاله میخوانید [پنهانسازی]
واردات کالا به ایران بسته به هدف ورود کالا و نحوه استفاده از آن در قلمرو گمرکی، میتواند تحت رویههای متفاوتی انجام شود. انتخاب رویه مناسب اهمیت زیادی دارد، زیرا شرایط ترخیص، نوع تضمین، مدت حضور کالا در کشور، نحوه تسویه پروانه و حتی امکان مصرف یا فروش کالا به نوع رویه گمرکی بستگی دارد.
واردات کالا به ایران بسته به هدف ورود کالا و نحوه استفاده از آن در قلمرو گمرکی، میتواند تحت رویههای متفاوتی انجام شود. انتخاب رویه مناسب اهمیت زیادی دارد، زیرا شرایط ترخیص، نوع تضمین، مدت حضور کالا در کشور، نحوه تسویه پروانه و حتی امکان مصرف یا فروش کالا به نوع رویه گمرکی بستگی دارد. آشنایی با این رویهها در کنار موضوعاتی مانند فرآیند واردات و صادرات، قوانین تجارت خارجی، حملونقل بینالمللی و تشریفات گمرکی، از مباحث مهم در آموزش جامع بازرگانی بینالملل محسوب میشود.
انواع واردات کالا را میتوان در سه گروه اصلی قرار داد:
تفاوت اصلی این سه روش در هدف از واردات و سرنوشت کالا پس از ورود به کشور است. کالایی که با رویه ورود موقت وارد میشود، باید در مهلت تعیینشده از کشور خارج شود. در ورود موقت برای پردازش، کالا به منظور انجام عملیات تولیدی، تکمیلی، تعمیر یا فرآوری وارد میشود و سپس محصول حاصل صادر خواهد شد. اما در ورود قطعی، هدف استفاده از کالا در داخل قلمرو گمرکی است.
ورود موقت یک رویه گمرکی است که بر اساس آن کالاهای معینی میتوانند تحت شرایط مشخصی به صورت موقت وارد قلمرو گمرکی شوند. این کالاها باید در مهلتی که گمرک ایران تعیین میکند، بدون ایجاد تغییر از کشور خارج شوند. البته تغییراتی که در نتیجه استهلاک طبیعی کالا ایجاد میشود، از این حکم مستثنا است.
مهمترین ویژگی ورود موقت این است که کالا برای استفاده دائمی و مصرف نهایی در کشور وارد نمیشود. گمرک برای خروج مجدد کالا مدت مشخصی تعیین میکند و این مدت در پروانه گمرکی درج میشود.
کالای اظهارشده برای ورود موقت باید مطابق مقررات مورد معاینه و ارزیابی قرار گیرد و مشخصات لازم برای شناسایی آن هنگام خروج ثبت شود.
ورود موقت کالا مستلزم اخذ تضمین است. میزان این تضمین توسط گمرک ایران و بر اساس مقررات مربوط تعیین و اعلام میشود. هدف از دریافت تضمین این است که الزامات مربوط به رویه ورود موقت و خروج کالا از قلمرو گمرکی در مهلت مقرر رعایت شود.
کالایی که به عنوان ورود موقت اظهار میشود، باید مطابق مقررات آییننامه اجرایی قانون امور گمرکی به صورت دقیق معاینه و ارزیابی شود.
پس از معاینه، مشخصات و علائم کالا در اظهارنامه درج میشود. همچنین ممکن است روی بستهها یا محتویات آنها پلمپ گمرکی یا هر علامت دیگری که برای شناسایی کالا هنگام خروج لازم باشد، الصاق شود.
پس از انجام این مراحل، گمرک مدت مجاز حضور کالا در کشور را مشخص کرده و آن را در متن پروانه گمرکی درج میکند. سپس پروانه و کالا در اختیار صاحب کالا قرار میگیرد.
مدت اعتبار ورود موقت توسط گمرک تعیین میشود و در متن پروانه گمرکی درج خواهد شد. بنابراین برای تمام کالاهای ورود موقت نمیتوان یک مدت ثابت و یکسان در نظر گرفت و ملاک، مهلتی است که گمرک برای خروج کالا تعیین کرده است.
صاحب کالا موظف است پیش از پایان این مدت، وضعیت کالا را از طریق یکی از روشهای قانونی مربوط به تسویه پروانه تعیین کند.
در صورتی که صاحب کالا به زمان بیشتری نیاز داشته باشد، میتواند درخواست کتبی تمدید پروانه ورود موقت ارائه کند.
گمرک صادرکننده پروانه پس از موافقت گمرک ایران میتواند مدت پروانه را حداکثر تا شش ماه تمدید کند، مشروط بر اینکه درخواست تمدید قبل از انقضای مهلت اولیه ارائه شده باشد.
اگر پس از این مدت همچنان به تمدید مجدد نیاز باشد، صاحب کالا باید قبل از پایان مدت تمدیدشده درخواست خود را ارائه کند. موافقت با تمدید مجدد منوط به کسب اجازه از گمرک ایران خواهد بود.
صاحب کالا برای تسویه پروانه ورود موقت و ابطال تضمین یا تعهد خود میتواند از سه روش استفاده کند:
هر یک از این روشها شرایط و تشریفات مخصوص خود را دارند.
یکی از روشهای تسویه این است که صاحب کالا، کالای ورود موقت را به گمرک تحویل دهد و درخواست ابطال پروانه و تضمین یا تعهد مربوط را ارائه کند. با انجام تشریفات لازم و احراز شرایط توسط گمرک، امکان تسویه پروانه ورود موقت فراهم میشود.
روش دوم این است که صاحب کالا تصمیم بگیرد کالا را به جای خروج از کشور، برای استفاده در داخل کشور نگه دارد.
در چنین شرایطی باید کالا برای ورود قطعی اظهار شده و با رعایت مقررات مربوط به این رویه ترخیص شود. این موضوع به معنای آن نیست که کالای ورود موقت بدون انجام تشریفات میتواند مستقیماً در بازار داخلی عرضه شود، بلکه باید فرآیند ورود قطعی برای آن انجام شود.
روش سوم، ارائه اظهارنامه برای برگشت کالا است که تابع مقررات و تشریفات رویه مرجوعی خواهد بود. گمرک داخلی میتواند در صورت معتبر بودن تضمین ورود موقت، همان تضمین را برای خروج کالا از کشور قبول کند.
ابطال پروانه و تضمین یا تعهد ورود موقت به تشخیص و تطبیق کالا با مشخصات پروانه ورود موقت، سالم بودن پلمپ یا علائم گمرکی نصبشده روی کالا و منقضی نشدن اعتبار پروانه بستگی دارد.
اگر به دلیل از بین رفتن علائم یا پلمپ، امکان تطبیق کالا وجود نداشته باشد، نسبت به وصول تضمین یا پیگیری اجرای تعهد اقدام میشود.
اگر در چنین شرایطی صاحب کالا همچنان قصد خروج کالا از قلمرو گمرکی را داشته باشد، مطابق مقررات صادرات با آن رفتار خواهد شد، بدون اینکه وجوهی مانند جایزه صادراتی و تسهیلات صادراتی به آن تعلق گیرد.
ممکن است صاحب کالا پس از ورود موقت تصمیم بگیرد کالا را در ایران بفروشد یا به مصرف برساند. در این وضعیت باید قبل از پایان اعتبار پروانه ورود موقت، درخواست کتبی ابطال پروانه را به گمرک مربوط ارائه کند.
پس از آن باید برای کالا اظهارنامه ورود قطعی تنظیم شده و تشریفات عمومی واردات انجام شود. تبدیل کالای ورود موقت به ورود قطعی مستلزم اخذ مجوزهای لازم و پرداخت حقوق ورودی است. از آنجا که ثبت سفارش، انجام تشریفات واردات و فرآیند ترخیص از مراحل مهم ورود کالا به کشور هستند، بازرگانانی که قصد یادگیری عملی این مراحل را دارند میتوانند از آموزش ثبت سفارش و ترخیص کالا استفاده کنند.
حقوق ورودی در این حالت بر اساس مأخذ و ارزش کالا در زمان اظهار ورود موقت محاسبه میشود، اما نرخ برابری ارز بر اساس زمان اظهار ورود قطعی در نظر گرفته خواهد شد. بنابراین نگهداری، فروش یا مصرف کالای ورود موقت در کشور بدون طی فرآیند تبدیل آن به ورود قطعی امکانپذیر نیست.
ورود موقت برای پردازش رویهای گمرکی است که بر اساس آن کالا به طور موقت وارد قلمرو گمرکی میشود تا عملیات ساخت، تکمیل، تعمیر یا فرآوری روی آن انجام شده و سپس محصول حاصل صادر شود.
بنابراین برخلاف ورود موقت عادی که اصولاً کالا باید بدون تغییر از کشور خارج شود، در این رویه هدف اصلی ایجاد تغییر، تکمیل یا فرآوری کالا پیش از صادرات است.
این رویه علاوه بر کالاهایی که برای ساخت، تکمیل، تعمیر یا فرآوری وارد میشوند، شامل موادی مانند تسریعکنندهها و کاتالیستهایی نیز میشود که در عملیات ساخت، تکمیل یا فرآوری مصرف میشوند.
در مقابل، کالاهای کمکی مانند روانکنندهها و ابزارآلات مشمول رویه ورود موقت برای پردازش نیستند.
محصولات بهدستآمده نیز محصولاتی هستند که از ساخت، تکمیل، فرآوری یا تعمیر کالاهایی حاصل میشوند که برای آنها مجوز استفاده از رویه ورود موقت برای پردازش اخذ شده است.
استفاده از رویه ورود موقت برای پردازش مستلزم دریافت مجوز قبلی از گمرک ایران است. در مجوز صادرشده، میزان کالای قابل ورود و نوع عملیات پردازش مشخص میشود و تعیین این موارد بر عهده گمرک است. همچنین گمرک ایران برای صادرکنندگان خوشنام و نمونه و صادرکنندگانی که عملیات پردازش را به طور منظم انجام میدهند، تسهیلات لازم را فراهم خواهد کرد.
صدور مجوز ورود موقت برای پردازش نامحدود نیست. حداکثر میزان مجاز برای صدور مجوز برابر با ظرفیت اسمی سالانه واحد تولیدی مربوط است. بنابراین ظرفیت اسمی واحد تولیدی یکی از معیارهای تعیین سقف کالایی است که میتواند تحت این رویه وارد کشور شود.
مهلت صادرات محصولات حاصل از پردازش، از تاریخ صدور سند ترخیص کالای واردشده یک سال است. واحد مربوط باید در این مدت عملیات مورد نظر را انجام داده و محصولات بهدستآمده را صادر کند، مگر اینکه بر اساس شرایط مقرر امکان تمدید مهلت برای آن وجود داشته باشد.
در صورتی که ذینفع دلایل موجه و قابل قبولی به گمرک ارائه کند، امکان تمدید مهلت صادرات وجود دارد. برای گروههای کالایی بهداشتی، آرایشی، دارویی، دخانی و مواد غذایی، این مهلت حداکثر تا یک سال دیگر قابل تمدید است. برای سایر گروههای کالایی، امکان تمدید حداکثر تا دو سال دیگر وجود دارد.
در موارد استثنایی نیز با توجه به ضروریات تجاری و تأیید کارگروهی متشکل از نمایندگان تامالاختیار وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت جهاد کشاورزی، گمرک ایران، اتاقهای بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی و تعاون مرکزی جمهوری اسلامی ایران، امکان تمدید وجود خواهد داشت.
الزامی وجود ندارد که تمام عملیات پردازش مستقیماً توسط خود واردکننده انجام شود. پس از موافقت گمرک ایران، عملیات پردازش میتواند توسط اشخاص دیگری غیر از واردکننده انجام شود، مشروط بر اینکه مالکیت کالا تغییر نکند.
با این حال حتی در صورت واگذاری عملیات پردازش به شخص دیگر، مسئولیت اجرای مقررات ورود موقت برای پردازش در مقابل گمرک همچنان بر عهده واردکننده خواهد بود.
ورود قطعی رویهای گمرکی است که بر اساس آن کالاهای واردشده برای استفاده در داخل قلمرو گمرکی ترخیص میشوند. برای انجام ورود قطعی باید حقوق ورودی و هزینههای انجام خدمات پرداخت و تمامی تشریفات مربوط به ترخیص کالا انجام شود.
این ویژگی مهمترین تفاوت ورود قطعی با ورود موقت است. در ورود قطعی، هدف استفاده از کالا در داخل قلمرو گمرکی است و کالا الزاماً قرار نیست پس از مدت مشخصی از کشور خارج شود.
کالاهایی که مشمول ورود قطعی میشوند به طور کلی در سه گروه قرار میگیرند:
تشخیص این دستهبندی اهمیت زیادی دارد، زیرا مشخص میکند ورود کالا آزاد است، به دریافت موافقت قبلی نیاز دارد یا اساساً امکان واردات آن وجود ندارد.
کالای مجاز کالایی است که صدور یا ورود آن با رعایت ضوابط، نیازمند دریافت مجوز نیست. بنابراین واردکننده برای اصل ورود این گروه از کالاها نیازی به کسب موافقت قبلی از سازمانهای دولتی ندارد، هرچند رعایت سایر ضوابط و تشریفات مربوط به واردات همچنان ضروری است.
کالای مجاز مشروط کالایی است که صدور یا ورود آن نیازمند دریافت موافقت قبلی از یک یا چند سازمان دولتی است. در نتیجه امکان واردات این کالاها وجود دارد، اما واردکننده ابتدا باید مجوز یا موافقت سازمان یا سازمانهای مسئول را دریافت کند.
کالای ممنوع کالایی است که صدور یا ورود آن بنا بر مصالح ملی یا شرع مقدس اسلام و به موجب قانون ممنوع شده است. در فایل، دلایل ممنوعیت کالا در چهار گروه شرعی، قانونی، دولتی و ارزی تقسیمبندی شدهاند.
در فرآیند اجرایی واردات، بخشی از عملیات بازرگانان از طریق سامانههای مرتبط با تجارت خارجی انجام میشود. به همین دلیل، آشنایی عملی با فرآیندهای سامانهای در کنار شناخت مقررات واردات اهمیت زیادی دارد و فعالان این حوزه میتوانند برای تسلط بیشتر بر این فرآیندها از کارگاه عملی سامانه جامع تجارت استفاده کنند.
ممنوعیت واردات کالا میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد و صرفاً به ممنوعیت قانونی محدود نمیشود. بر اساس نوع و منشأ محدودیت، چهار نوع ممنوعیت شامل ممنوعیت شرعی، قانونی، دولتی و ارزی مطرح شده است.
کالاهای ممنوع شرعی، کالاهایی هستند که مصرف یا استفاده از آنها از نظر شرعی برای مسلمانان حرام است. در نتیجه ممنوعیت این کالاها ناشی از ملاحظات شرعی مربوط به مصرف یا استفاده از آنها است.
کالاهای ممنوع قانونی شامل کالاهایی هستند که مجلس، واردات آنها را ممنوع اعلام کرده است. در این وضعیت منشأ ممنوعیت، حکم قانونی مربوط به جلوگیری از واردات کالای مورد نظر است.
کالاهای ممنوع دولتی، کالاهایی هستند که توسط دولت و بر اساس قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی ممنوع شدهاند.
در همین زمینه، واردات برخی کالاهایی که دارای تولید داخلی هستند نیازمند دریافت مجوز عدم ساخت است. با اصلاحات صورتگرفته در برنامه هفتم توسعه، قانون حداکثر توانمندسازی تولیدات کشور تا حد زیادی تعدیل شده و کیفیت کالای تولید داخل نیز در دریافت این مجوز تأثیر مستقیم دارد.
کالاهای ممنوع ارزی، کالاهایی هستند که بانک مرکزی واردات آنها را به دلیل ارزبری بالا ممنوع کرده است. به این گروه از کالاها اصطلاحاً کالاهای ممنوع ارزی یا کالاهای لوکس نیز گفته میشود.
تفاوت اصلی این سه رویه را باید در هدف ورود کالا و سرنوشت آن پس از ورود به قلمرو گمرکی جستجو کرد.
در ورود موقت، کالا برای مدت معینی وارد کشور میشود و باید اصولاً بدون ایجاد تغییر از کشور خارج شود؛ البته تغییرات ناشی از استهلاک مستثنا هستند.
در ورود موقت برای پردازش، از ابتدا هدف این است که کالا وارد کشور شود تا روی آن عملیات ساخت، تکمیل، تعمیر یا فرآوری انجام گیرد و سپس محصول حاصل صادر شود.
در ورود قطعی، کالا برای استفاده در داخل قلمرو گمرکی وارد شده و پس از پرداخت حقوق ورودی، هزینه خدمات و انجام تشریفات مربوط، ترخیص میشود.
بنابراین میتوان تفاوت این سه رویه را به شکل خلاصه چنین بیان کرد:
| معیار | ورود موقت | ورود موقت برای پردازش | ورود قطعی |
| هدف ورود | استفاده موقت | ساخت، تکمیل، تعمیر یا فرآوری | استفاده در داخل کشور |
| ایجاد تغییر در کالا | اصولاً خیر | بله | محدودیتی از این جهت مطرح نشده |
| الزام به خروج | بله | محصول حاصل باید صادر شود | خیر |
| مدت | طبق مهلت تعیینشده گمرک | یک سال با امکان تمدید طبق شرایط | ماهیت موقت ندارد |
| تضمین | نیازمند تضمین | تابع مقررات و مجوز مربوط | بر مبنای تشریفات ورود قطعی |
| مجوز قبلی خاص | طبق مقررات مربوط | مجوز قبلی گمرک ایران الزامی است | بسته به مجاز، مشروط یا ممنوع بودن کالا |
شناخت انواع واردات کالا یکی از نخستین موضوعاتی است که واردکننده باید پیش از انجام تشریفات گمرکی به آن توجه کند. سه رویه اصلی شامل ورود موقت، ورود موقت برای پردازش و ورود قطعی هستند و انتخاب میان آنها به هدف ورود کالا بستگی دارد.
اگر کالا صرفاً برای مدت مشخصی وارد کشور شده و قرار است بدون تغییر مجدداً خارج شود، ورود موقت مطرح است. اگر کالا برای ساخت، تکمیل، تعمیر یا فرآوری وارد شده و محصول حاصل باید صادر شود، باید از رویه ورود موقت برای پردازش استفاده کرد. در مقابل، اگر هدف استفاده از کالا در داخل قلمرو گمرکی باشد، رویه ورود قطعی کاربرد دارد.
همچنین در ورود قطعی باید وضعیت کالا از نظر مجاز، مجاز مشروط یا ممنوع بودن مشخص شود. کالاهای ممنوع نیز بر اساس منشأ محدودیت میتوانند در گروه ممنوع شرعی، قانونی، دولتی یا ارزی قرار گیرند.
ورود موقت رویهای است که طی آن کالا برای مدت مشخصی وارد قلمرو گمرکی شده و باید در مهلت تعیینشده توسط گمرک، اصولاً بدون تغییر از کشور خارج شود. تغییرات ناشی از استهلاک از این قاعده مستثنا هستند.
بله، اما فروش یا مصرف آن مستلزم تبدیل رویه ورود موقت به ورود قطعی است. صاحب کالا باید قبل از پایان اعتبار پروانه، درخواست کتبی ابطال پروانه ورود موقت را ارائه کرده، اظهارنامه ورود قطعی تنظیم کند و تشریفات و مجوزهای مربوط را انجام دهد.
با درخواست کتبی صاحب کالا قبل از پایان مهلت اولیه، پروانه پس از موافقت گمرک ایران حداکثر تا شش ماه قابل تمدید است. تمدید مجدد نیز باید پیش از پایان مهلت تمدیدشده درخواست شود و به اجازه گمرک ایران نیاز دارد.
در ورود موقت، کالا اصولاً باید بدون تغییر از کشور خارج شود؛ اما در ورود موقت برای پردازش، کالا با هدف ساخت، تکمیل، تعمیر یا فرآوری وارد میشود و محصول بهدستآمده باید صادر شود.
مهلت اصلی صادرات محصولات حاصل، از تاریخ صدور سند ترخیص کالای واردشده یک سال است. در صورت وجود دلایل موجه، امکان تمدید این مدت بر اساس نوع گروه کالایی وجود دارد.
ورود قطعی رویهای است که در آن کالا برای استفاده در داخل قلمرو گمرکی وارد شده و پس از پرداخت حقوق ورودی، هزینه خدمات و انجام تشریفات مربوط ترخیص میشود.
کالاهای مشمول ورود قطعی به سه گروه کلی مجاز، مجاز مشروط و ممنوع تقسیم میشوند.
کالایی است که واردات یا صادرات آن به دریافت موافقت قبلی از یک یا چند سازمان دولتی نیاز دارد.
در این تقسیمبندی چهار دلیل برای ممنوعیت واردات مطرح شده است: ممنوعیت شرعی، ممنوعیت قانونی، ممنوعیت دولتی و ممنوعیت ارزی.
کالاهایی هستند که بانک مرکزی به دلیل ارزبری بالا، واردات آنها را ممنوع کرده است. از این گروه با عنوان کالاهای ممنوع ارزی یا کالاهای لوکس نیز یاد میشود.
آموزشگاه عصر رایان شبکه با بیش از دو دهه سابقه در حوزه فناوری اطلاعات و سالها فعالیت آموزشی در زمینه بازرگانی، تجارت بینالملل، حسابداری و کسبوکار، برگزارکننده دورههای تخصصی و مهارتمحور با بهرهگیری از مدرسان باتجربه است. عصر شبکه با تمرکز بر آموزشهای کاربردی و متناسب با نیاز بازار کار، تلاش میکند دانش و مهارتهای موردنیاز فراگیران را برای ورود و پیشرفت در مسیر حرفهای فراهم کند.
