هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
آنچه در این مقاله می‌خوانید [پنهان‌سازی]
با گسترش تجارت بین‌المللی و پیچیده‌تر شدن فرآیندهای بازرگانی، حضور مستقیم خریدار در مبدأ برای تحویل و ارزیابی کالا عملاً غیرممکن یا غیراقتصادی شده است. در این راستا، اصلی‌ترین دغدغه فروشنده دریافت وجه معامله و مهم‌ترین نگرانی خریدار اطمینان از کیفیت، کمیت و تطابق کالای تحویلی با قرارداد است. اگرچه نهادهای مالی و بانک‌ها با ارائه ابزارهایی نظیر اعتبار اسنادی (LC) دغدغه فروشنده را برطرف می‌سازند، اما تأمین اطمینان خریدار نیازمند نهادی متخصص و مستقل است.
بازرسی کالا (Surveillance) به مجموعه عملیاتی مانند نمونه‌برداری، اندازه‌گیری، آزمایش و ارزیابی ظاهری گفته می‌شود که توسط شرکت‌های بازرسی مستقل انجام می‌گیرد تا تطابق کالا، تأسیسات یا خدمات با مشخصات مندرج در قرارداد خرید (پروفرما) تأیید شود. انجام این فرآیند موجب ایجاد اعتماد متقابل، شفافیت، کاهش ریسک‌های تجاری و جلوگیری از توقف کالا در گمرکات مقصد می‌گردد. امروزه بازرسی یکی از تعهدات کلیدی در چارچوب قواعد اینکوترمز به شمار می‌رود و نقش پررنگی در زنجیره تامین بین‌المللی ایفا می‌کند.
بسته به نوع کالا، الزامات قانونی کشور مقصد و حساسیت‌های خریدار، بازرسی در مراحل متفاوتی از فرآیند تولید و حمل صورت می‌گیرد:
بازرسی پیش از حمل (Pre-Shipment Inspection) عموماً به درخواست خریدار و به منظور پیشگیری از اقدامات متخلفانه یا کلاه‌برداری فروشنده انجام می‌شود. این روش اغلب شامل بررسی‌های چشمی و ظاهری از نظر کیفیت، کمیت، بسته‌بندی و نحوه‌ی بارگیری به‌صورت نمونه‌برداری تصادفی (Random Check) است. توجه داشته باشید که این گواهی به تنهایی مورد قبول سازمان ملی استاندارد نیست و نیازمند دستورالعمل‌های دقیق متناسب با قرارداد بازرسی است.
زمانی که مواد اولیه، قطعات به‌کاررفته یا روند ساخت کالا از اهمیت بالایی برخوردار باشد و نتوان کیفیت آن را پس از ساخت بدون صرف هزینه سنگین ارزیابی کرد، از بازرسی در حین تولید (During Production Inspection) استفاده می‌شود. این روش معمولاً برای خطوط تولید ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی، مواد غذایی و محصولات آرایشی و بهداشتی کاربرد دارد. به دلیل استقرار طولانی‌مدت بازرس در کارخانه فروشنده، هزینه کارمزد این روش بالاتر از سایر روش‌هاست.
مهم‌ترین نوع بازرسی، بازرسی طبق مقررات استاندارد اجباری است. شرکت بازرسی به نیابت از سازمان ملی استاندارد، کالا را در محل خروج از ید فروشنده یا آزمایشگاه‌های آکرودیته و مجاز ارزیابی می‌نماید. نتایج آن همراه با گزارش آزمون و اظهارنامه تأمین‌کننده منجر به صدور گواهی ارزیابی انطباق (COC) می‌شود که شرط لازم جهت ترخیص کالاهای مشمول استاندارد اجباری است.
این بازرسی جهت اعتبارسنجی قیمت اعلام‌شده، جلوگیری از بیش‌اظهاری (Over-Invoicing)، کم‌اظهاری و حصول اطمینان از واقعی بودن ارزش معامله صورت می‌گیرد. بازرسی قیمت معمولاً به دستور بانک عامل یا نهادهای تامین‌کننده مالی و به هزینه خریدار انجام می‌شود تا از سوءاستفاده‌های احتمالی از ارزهای ترجیحی و وام‌های کم‌بهره جلوگیری گردد.
در اسناد تجاری و تعاملات بانکی، اصطلاحات متعددی برای گواهی‌های بازرسی وجود دارد که شناخت تفاوت آن‌ها برای بازرگانان ضروری است:
گواهی IC سندی رسمی و معتبر است که توسط شرکت‌های بازرسی تاییدشده صادر می‌شود. این گواهی تطابق کامل محموله با مشخصات پروفرما، ثبت سفارش و الزامات قانونی کشور واردکننده را تایید کرده و یکی از اصلی‌ترین اسناد ترخیص و رفع تعهد ارزی در بانک محسوب می‌شود.
گواهی COI یا گواهی انطباق بازرسی، تاییدیه فنی مبنی بر مطابقت کالا با استانداردهای مرجع بین‌المللی یا ملی کشور مقصد است. این سند برای کالاهای مشمول مقررات استاندارد اجباری ضرورت دارد.
بانک‌ها جهت اطمینان از خروج صحیح ارز از کشور و مصرف آن در راستای واردات کالای درخواستی، ارائه گواهی IC را الزامی می‌دانند. گمرک نیز برای تایید مشخصات اظهارشده و جلوگیری از ورود کالاهای نامشخص و مغایر، دریافت این گواهی را در فرآیند ترخیص اجباری نموده است.
برای تشکیل پرونده نزد شرکت بازرسی، خریدار موظف است مدارک زیر را ارائه دهد:
هزینه و کارمزد بازرسی بر اساس فاکتورهای زیر تعیین می‌گردد:
فرایند بازرسی کالا تنها یک حلقه از زنجیره پیچیده واردات است و هماهنگی آن با مراحلی مثل تخصیص ارز، اظهار گمرکی و اخذ پته سبز اهمیت بالایی دارد. برای یادگیری گام‌به‌گام فرایندهای اجرایی و اسناد گمرکی، بررسی سرفصل‌های آموزش عملی امور گمرکی و ترخیص می‌تواند دید جامع و عملیاتی مناسبی به شما بدهد.
نکته: پرداخت کارمزد بازرسی طبق توافق طرفین در قرارداد، بر عهده خریدار بوده و می‌تواند مستقیماً یا از طریق فروشنده و بانک پرداخت شود. همچنین در صورت توقف عملیات خارج از اختیار شرکت بازرسی، خریدار ملزم به پرداخت هزینه‌های واقعی توقف کار می‌باشد.
زمان‌بندی صدور گواهی به عواملی نظیر آماده‌بودن کالا در مبدا، نوع آزمون‌های آزمایشگاهی (زمان‌بر بودن برخی تست‌های شیمیایی یا مکانیکی)، سرعت پاسخ‌دهی فروشنده و نوع روش بازرسی (مبدأ یا مقصد) بستگی دارد.
برای ثبت درخواست در سامانه جامع تجارت، مراحل زیر را طی کنید:
[ثبت سفارش فعال] ──> [مدیریت گواهی بازرسی] ──> [تکمیل اطلاعات لجستیک] ──> [بارگذاری اسناد] ──> [ارسال به شرکت بازرسی]
کار با بخش‌های مختلف سامانه جامع تجارت و ثبت دقیق اطلاعات فنی و مجوزها، ریزه‌کاری‌های حقوقی و اجرایی زیادی دارد که اشتباه در آن‌ها می‌تواند فرایند گمرکی شما را متوقف کند. اگر می‌خواهید تسلط کاملی روی منوها، فرآیندها و استعلامات این کارتابل داشته باشید، پیشنهاد می‌کنیم در کارگاه عملی آموزش کار با سامانه NTSW شرکت کنید تا با تمام فوت‌وفن‌های آن به‌صورت پروژه‌محور آشنا شوید.
پس از صدور گواهی و تایید نهایی توسط شرکت بازرسی در سامانه جامع تجارت، اطلاعات گواهی به‌صورت خودکار به سامانه گمرک (EPL) منتقل شده و کارشناسان گمرک در زمان اظهار کالا، صحت گواهی را استعلام و منطبق می‌نمایند.
پس از ارسال درخواست توسط بازرگان، وضعیت پرونده به منتظر نتیجه شرکت بازرسی تغییر می‌یابد. کارشناسان شرکت بازرسی با ارزیابی اسناد و تطابق آن با بازرسی فیزیکی، درخواست را بررسی و در صورت تایید، وضعیت پرونده را به تایید نهایی تغییر می‌دهند تا مسیر ترخیص هموار گردد.
برای انتخاب شرکت بازرسی معتبر، رعایت موارد زیر الزامی است:
نکته مهم: خریدار موظف است تنها یک شرکت بازرسی دارای پروانه صلاحیت را در متن قرارداد و اعتبار اسنادی درج کند.
بازرسی کالا حلقه‌ای حیاتی در زنجیره تجارت بین‌الملل است که امنیت سرمایه‌گذاری خریدار را تضمین کرده و فرآیند ترخیص گمرکی را تسریع می‌بخشد. عدم دقت در تنظیم دستورالعمل‌های بازرسی یا تاخیر در ثبت درخواست در سامانه جامع تجارت می‌تواند منجر به جریمه‌های دموراژ و توقف کالا در گمرک شود. هماهنگی دقیق با شرکت‌های بازرسی معتبر پیش از گشایش اعتبار اسنادی، تضمین‌کننده خریدی امن و بی‌دردسر خواهد بود.
برای کالاهای مشمول مقررات استاندارد اجباری و مواردی که واردات آن‌ها از طریق اعتبار اسنادی (LC) یا تسهیلات بانکی انجام می‌شود، اخذ گواهی IC الزامی است.
گواهی PSI عمدتاً بازرسی چشمی و کمی به درخواست خریدار است و الزامات سازمان استاندارد را برآورده نمی‌سازد؛ اما COI گواهی انطباق کیفی با استانداردهای اجباری است.
معمولاً پرداخت کارمزد بازرسی بر عهده خریدار است، مگر آنکه در شرایط اینکوترمز یا قرارداد خریدار و فروشنده نحوه دیگری توافق شده باشد.
بسته به آماده بودن کالا، انجام آزمون‌های آزمایشگاهی و تایید مدارک، معمولاً بین چند روز تا دو هفته متغیر است.
باید اصلاحیه ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت ثبت شده و متمم اعتبار اسنادی (LC Amendment) از طریق بانک عامل صادر گردد.
گواهی بازرسی صرفاً انطباق کالا در زمان تحویل به حمل‌کننده را تایید می‌کند و پوشش خطرات مسیر حمل مستلزم دریافت بیمه‌نامه حمل‌ونقل مجزا است.
بازرسی در مبدأ ریسک مرجوعی کالا و خسارت‌های احتمالی را به‌شدت کاهش می‌دهد و اولویت دارد.
از طریق پورتال رسمی سازمان ملی استاندارد ایران و بخش بخشنامه‌های ارزی بانک مرکزی قابل دریافت است.
باید نسبت به مدیریت کارت بازرگانی، افزایش سقف اعتبار از طریق ثبت گروه‌های کالایی یا ارائه اسناد در سامانه اقدام نمایید.
آموزشگاه عصر رایان شبکه با بیش از دو دهه سابقه در حوزه فناوری اطلاعات و سال‌ها فعالیت آموزشی در زمینه بازرگانی، تجارت بین‌الملل، حسابداری و کسب‌وکار، برگزارکننده دوره‌های تخصصی و مهارت‌محور با بهره‌گیری از مدرسان باتجربه است. عصر شبکه با تمرکز بر آموزش‌های کاربردی و متناسب با نیاز بازار کار، تلاش می‌کند دانش و مهارت‌های موردنیاز فراگیران را برای ورود و پیشرفت در مسیر حرفه‌ای فراهم کند.
